ڕەوا هەژار شێخ حەسەنی گڵەزەردە (١٦٦٥-١٧٦٤)، داهێنەر و بلیمەت و ئەستێرەناس، یەکێکە لە گەورەترین زاناکانی کورد لە سەدەی حەڤدەم و هەژدەمی زایینی. ئەم زانا بلیمەتە لە بوارەکانی ئایین، ئەدەب، فەلسەفە و زانست، بەتایبەت ئەستێرەناسیدا، شارەزاییەکی قووڵی هەبووە. ئەوەی لە کارەکانی شێخ حەسەن‌دا جێگەی سەرنجە، توانای بێوێنەی ئەو زانایەیە کە نزیکەی ٣٥٠ ساڵ لەمەوبەر،...

لەسەروبەندی نووسینی بابەتێک بە هاوبەشی لەگەڵ هاوڕێم شێرکۆ کرمانج، لەژێر سەردێڕی “یوسف زێدان، بەخێربێیت بۆ کوردستان”، مشتومڕێکی زۆر لەسەر هاتن و نەهاتنی، لەگەڵ بوون و دژبوونی دروست بوو. لێرەدا دەمەوێت چەند خاڵێک ڕوون بکەمەوە، بەتایبەتی بۆ ئەو هاوڕێ و دۆستانەی کە بەکۆمێنت وەکوو ڕەخنە، وەڵامی نووسینەکەی ئێمەیان دابووەو.: یەکەم، بۆ ئەوانەی بە هەڵە...

لەو دواییانەدا، بەسەر ژمارەیەکی زۆر لە بەخۆداچوونەوەی ئەو کەسانەدا کەوتم کە پێشتر ئەندامی گرنگی بزووتنەوەی “ئیخوان موسلمین” بوون لە میسر، لە بەرپرسیارێتی جیاوازدا، کە بەلامەوە پێداچوونەوەی زۆر باڵکێش و گرنگن. پێداچوونەوەکان لەلایەن ڕۆژنامەنوس زیاء ڕەشوان (ضياء ڕشوان) بەڕێوە دەبرێن و لە کەناڵی ئەلعەرەبییەدا پەخش کراون و دەکرێن. هەندێکی دیکەش لەلایەن خەڵکی دیکەوە ئەنجام...

چەمکی تۆلێرانس (Tolerance) کە لە کوردی‌دا کراوە بە لێبووردەیی، ڕاستەوخۆ لە چەمکی (التسامح)ی عەرەبی وەرگیراوە، هیچیان مانای تۆلێرانس ناگەیەنن. لە زمانی کوردی‌دا جوانترین و گونجاوترین چەمک بۆ مانای تۆلێرانس “پێکەوەهەڵکردنە”. پێکەوەهەڵکردن بەمانای وێڕای جیاوازییەکان، دەبێت یەکتر قبوڵ بکەن و بەیەکەوە هەڵبکەن. محەمەد ئەرکۆن بە وردی بەدوای چەمکی تۆلێرانسدا چووە، باسی لەوە کردووە کە...

محەمەد حەمە تەقی بەشی دووەم ئەم نووسینە بەشی دووەمی بابەتێکە کە بەناونیشانی “بەکوردییکردنی ئایین” لە ماڵپەڕی سەکۆ بڵاو کراوەتەوە و هەوڵێکی سەرەتاییە بۆ دەربازکردنی کۆمەڵگەی کوردی لەو ڕەوت و شەپۆڵە توندڕەوییە ئایینیانەی کە ناوە ناوە یەخەی کۆمەڵگەی کوردستانیی دەگرێت و دەبێتە هۆی لێک دابڕان و پشێوی لە نێو کۆمەڵگەکەدا. لە لایەکی ترەوە هەوڵێکە...

عەبدولڕەزاق مەهدی جەژنی نەورۆز، سەرساڵ، یەکێکە لە ڕۆژە گرنگە نەتەوەییەکانی کورد، جەژنەکە پێشتر ناوی “جەژنا سەرساڵ” بووە. جەژنا سەرساڵ یان نەورۆز، زۆر دێرینە و خەڵکە دێرینەکانی وەک سۆمەر، هوری، لوڤی و هیتی و ماد، لە ماناکەی تێگەیشتوونە و ئەم جەژنەیان بەڕێوە بردووە و یاد کردۆتەوە.  ئەمڕۆ لەناو کورد دا بە گشتی بایەخ بە...

هەبوونی بیروباوەڕ هێز بە مرۆڤ دەبەخشێت، هەروەها ئەو هەستەیە کە ئیرادە بۆ تاکەکان دروست دەکات، چونکە ئاراستەی بیرکردنەوە و هەڵسوکەوت و بڕیاردانی کەسەکان دەگۆڕێت، بۆیە تا تاکی کورد بیروباوەڕی خۆناسینی  بۆ دروست نەکرێت، ناتوانرێت بەو ئاراستەیەدا ببردرێت کە لە بەرژەوەندی وڵات و نەتەوەکەیدا بەکاربهێنرێت، چونکە بەرژەوەندی تایبەتی خۆی بە گرنگتر دەزانێت و چارەنووسی...

سلێمان مستەفا حەسەن دەستووری کاتیی بۆ قۆناغی ڕاگوزەر لە سووریا،  لەلایەن ئەحمەد شەرع   بەناو سەرککۆمار پەسەند کرا، ئەم دەستوورە جێگای پرسیار و تێڕامانە، لێرەدا هەوڵ دەدەێن سەرنج بخەینە سەر ناوەڕۆکی دەستوورەکە. ئەم دەستوورە لە ٥٣ پێکهاتووە. پێشەکیەک و چوار بەش، حوکمە گشتییەکان، ماف و ئازادییەکان، سیستەمی حوکمڕانی لە قۆناغی گواستنەوە، حوکمە کۆتاییەکان. سەرەتای...

سلێمان مستەفا حەسەن لە دەیان ساڵی ڕابردوودا، جیهان شاهیدی زیادبوونی تەوژمی پۆپۆلیستی جۆراوجۆر بووە، کە نیگەرانی وکاریگەرییان، لەسەر داهاتووی دیموکراسی. سەقامگیریی سیاسی دروست کردووە، لە ئێستاش دا لە سایەی ژیریی دەستکرد، تەوژمی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، هەڵڕشتنی هەواڵ و زانیاری ساختە و دەسەڵاتخوازی بێسنوور پەرەیان بە شەپۆڵی ترسناکی پۆپۆلیزم داوە. مەترسییەکانی داهاتووی دیکتاتۆریەتی داتا، دەسەڵاتخوازی...

عەبدولڕەزاق مەهدی جیۆپۆلتیک لای سپایکمان (N. J. Spykman) بەمجۆرە پێناسە کراوە “جیۆپۆلتیک پلانڕێژییە بۆ سیاسەتی ئاسایشی دەوڵەت. ئەمەش لەبەر ڕۆشنایی فاکتەرە جوگرافیاییەکاندا، سیاسەتی دەرەوە بواری دیاریکراوە”. لای ڕادۆڵف کلن (Rudolf Kjellen) جیۆپۆلەتیک ئەو زانستەیە کە “دەوڵەت واتێدەگات بوونەوەرێکی جوگرافیایی ئۆرگانیکییە یان دیاردەیەکە لەو بوارەدا”. کەچی ئەڤند ئۆسترو (Oyvind Osternud) دەڵێت “جیۆپۆلتیک زانستێکە پسپۆڕە...