کێبڕکێی دیجیتاڵی لە سەردەمی پۆست-مۆدێرن و مەترسیی پشت بەستن بە ئەلگۆریتمە بێگانەکانلەم سەردەمە پۆست-مۆدێرنەدا کە شۆڕشی تەکنەلۆجیا و ژیریی دەستکرد، سنوورە جوگرافی و فیزیکییەکانی تێپەڕاندووە، چەمکی سەروەریی نەتەوەیی لە چوارچێوەی هێزی سەربازیی و دیپلۆماسیی نەریتیدا قەتیس نەماوە. ئەمڕۆ، نەتەوە پێشکەوتووەکان لە ململانێیەکی قووڵدان بۆ چەسپاندنی سەروەریی دیجیتاڵی، لەپێناو توانای بەڕێوەبردن، شیکردنەوە، پاراستنی داتا...

سلێمان مستەفا حەسەن لە نێوان دەرسیم و نوگرە سەلمان، لەنێوان نەقیب کەنعان و عەجاج تکریتی دا، لە نێوان ساڵانی ١٩٣٧ و١٩٣٩ و ١٩٨٨ دا، لە باکوور ٧٠ هەزار قوربانی و لە باشوور لانی کەمی ١٨٢ هەزار قوربانی، لە نێوان دوو شوێن بەڵام یەک چیرۆک هەیە، چیرۆکێک بە دوو قووڵایی دوو برین بەڵام لە...

بەرایی پەندێکی کوردی هەیە، دەڵێت: «کابرا گایەکی لێ دزراوە و بە گوڵمە گۆشتێک خەنییە.» ئەمە ڕێک ئەو وێنە تراژیدییەیە کە ئەمڕۆ لە مامەڵەی دەوڵەتی عێراق و سەڵاتی سیاسیدا لەگەڵ پرسی جینۆسایدی کورددا دەبینرێت؛ کاتێک دەیانەوێت دڕندەیەک بخەنە تای تەرازوویەکەوە و بە کوشتنی ئەو، یەکسانی بکەن بە ئازارو خوێنی هەزاران مرۆڤی بێتاوان! ئەم جۆرە...

جینۆساید لە فەلسەفەی یاسایی و سیاسیی هاوچەرخدا، وەک “تاوانی دەوڵەت” پێناسە دەکرێت، نەک وەک “تاوانێکی تاکەکەسیی” دابڕاو. بەواتایەکی تر ئەوەی جینۆساید ئەنجام دەدات دەوڵەتە چونکە پرۆسەکە لە توانای تاقە کەس بەدەرە لەوەی لە زۆرێک لە نووسین و بەداخەوە تەنانەت توێژینەوە و لێکۆڵینەوەی زانستیشدا تێبینیم کردووە لە ناو میدیا و چاپەمەنی و گوتاری کوردی...

بەرزوو ئەلیاسی دەمەوێت بە کورتی بیر لە مەرج و بارودۆخی پابەندبوونی ئەکادیمی بکەمەوە، بە تایبەتی لەناو تیور و توێژینەوەی پۆست-کۆلۆنیالیزم و ڕەخنەکانیان. ئەویش بە سەرنج خستنە سەر پرسی «هاوسۆزیی هەڵبژێردراو» و ئەو شێوازەی کە کاریگەریی لەسەر بەرهەمهێنانی مەعریفە دروست دەکات.توێژینەوەکانی پۆست-کۆلۆنیالیزم زۆرجار ئارەزوویەکی نۆرماتیڤ (normative) لە پشتیانەوەیە؛ وەک ئاشکراکردنی میراتی کۆلۆنیالیزم، نایەکسانییەکانی هێز...

دوابەدوای ئۆپەراسیۆنی دەستگیرکردنی یەکێک لە سەرکردە نازییەکان بەناوی ئەدۆلف ئایشمان لە ئەرجەنتین لەلایەن تیمێکی ئەمنیی تایبەتی ئیسرائیل و گەڕاندنەوەی بۆ قودس “ئۆرشەلیم”، بۆ دادگاییکردنی، هانا ئارێنت ڕاپۆرتێکی لەسەر دادگاییکردنی ئایشمان نووسی بەناوی “ئایشمان لە ئۆرشەلیم: ڕاپۆرتێک سەبارەت بە بێبایەخیی شەڕ یان “بێبایەخی خراپە”، کە یەکێکە لە کاریگەرترین و پڕ مشتومڕترین بەرهەمەکانی خانمی بیرمەند،...

پێویستە لە سەرەتاوە ئه‌وه‌ ڕوون بکه‌مه‌وە کە ئەم وتارە بۆ ئەوە نییە کە داکۆکی له‌ فاروق ڕه‌فیق بکات، یان ڕەزامەندی لەسەر بیر و بۆچوونەکانی بدات، هەر چۆنێک بن. کەسایەتییەکە، بیرۆکەکانی، هەڵە و دژایەتییەکانی ئەگەر هەبن، ناوەڕۆکی سەرەکیی ئەم باسە نین. به‌ڵكوو ئەم دەقە لە چوارچێوەیەکی فراوانتر و بنەڕەتیتردا دێتە پێش، ئەویش پاراستنی ئازادیی بیرکردنەوە...

محەمەد شوانی ئاسۆکانی جێبەجێکردنی ماددەی ١٤٠ دوور و ناڕوونن، هیچ هیوا و ئومێدێک نییە لە بارودۆخێکی وەکوو ئەم ڕۆژگارە ئەم ماددەیە جێبەجێ بکرێت، یان تەنانەت پێداگری و گفتوگۆی لەسەر بکرێت. جگە لەوەی خۆی لە بنەڕەتدا و لە کاتی ئاسایی  کۆمەڵیک ئاستەنگی هەبوو، بۆیە لە وادەی دیاریکراودا، کۆتایی ٢٠٠٧ جێبەجێ نەکرا، ئێستاش بە بەراورد بەو کاتە ئاستەنگەکان خراپتر و...

چەند تێبینییەکی خێرا سەبارەت بە مەرگنامەی مەریوان وریا بۆ فارووق ڕەفیق پێشڕەو محەمەد ڤاسیلی گرۆسمان، ڕۆماننووسی سۆڤێتیی، لە ڕۆمانی «ژیان و چارەنووس» ڕووداوێک دەگێڕێتەوە کاتێک لە ستالینگراد، سوپای ئەڵمانیی تێکدەشکێت و ڕووسەکان دادگایی ئەفسەرێکی ئەڵمانیی دەکەن. ئەفسەرە ئەڵمانییەکە دەڵێت: «ئەگەر تۆ بیبەیتەوە، ئەوا ئێمە دەدۆڕێین، بەڵام ئێمە لەنێو بردنەوەی تۆدا، درێژە بەژیانی خۆمان دەدەین». بۆ ئەم وتەیەم هێنایەوە؟ بڵێم کە ڕووناکبیرانی نەوەی ڕابردوو، لەنێو نەوەی ئێمەدا نا، بەڵام لەنێو خۆیاندا، چەندەش دژی یەکتر بن، درێژە بەژیانی یەکتر دەدەن. واتا زۆربەی جار دەبنە وێنەی هەڵگەڕاوەی یەکدی. ئەگەرچی زۆر دەمێکە قسەم لەبارەی هیچ ڕووداوێکی ڕووناکبیریی کوردییەوە نەکردووە و بە پێویستیشم نەزانیوە، لانیکەم مەیدانی کارکردن و بیرکردنەوە و چالاکیی من نەبووە و دەتوانم بڵێم بە دیاریکراوی لە دوای ٢٠١٣ەوە هیچ پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆم لەگەڵی نەبووە، جگە لە پڕۆژەی سەربەخۆی خۆم نەبێت. بەڵام ئەمڕۆ کاتێک مەرگنامەکەی مەریوان وریا قانع-م بۆ فاروق ڕەفیق خوێندەوە، کە بارکراوە بە جەنگێکی قووڵی سایکۆلۆجیی، زمانێکی ئیهانەئامێزی دوور لە هەر پێوەرێکی باڵا و پرەنسیپی ڕووناکبیریی و دەرهاوێشتنێکی ناوەکییە، حەزم کرد ئەم چەند تێبینییەتان لەگەڵ بەش بکەم. نووسینەکەی مەریوان دەیەوێت خۆی وەک نرخاندنێکی ڕووناکبیرانە پیشان بدات، بەڵام هەستبزوێنانە وەک مەیدانێکی جەنگیی درەنگوەخت دژی نەیارێک دەجووڵێتەوە کە چیتر لێرە نییە وەڵام بداتەوە. لەژێر پەردەی شیکاریی ڕەخنەییدا، کۆمەڵێک ڕەهەندی خیانەتی هاوڕێیەتیی، دڕدۆنگیی و یەکسانسازییەکی بریندار وەستاون. نووسەری کۆچکردوو چیتر وەک کەس/کارەکتەر مامەڵەی لەگەڵ ناکرێت، بەڵکوو وەک مەترسییەکی هێمایی/ڕەمزیی، کە دەبێت دوای مردنی، دیسپلین و ڕام بکرێت. بۆ نموونە حەزی قووڵی ڕامکردنی جەستە و فیکری کۆچکردوو، ئەگەر دەروونشیکارییانە بڕوانین، لەم دەربڕینانەدا دەردەکەون: «ئەو بەبێ هەستکردن بە هیچ کێشەیەک، شتێک و پێچەوانەکەشی دەگوت»، «خاوەنی پڕۆژەیەکی فەلسەفی نەبوو»، «ئەو فەیلەسوف نەبوو». چەندین دووپاتکردنەوەی هاوشێوە. ئەم دووپاتکردنەوەیە خۆی لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە شتانێکی زۆر دەڵێت. ئەگەر کارەکتەرێک سێبەرێکی زۆری لەسەر کردیت، دەروونیانە هەوڵی دوورخستنەوەی ئەو سێبەرە دەدەیت، لەڕێگەی بەترسناک و بێبەها نیشاندانی ئەم سێبەرە. لەوە دەچێت نووسەر نەتوانێت نووسەری کۆچکردوو لە جیهانی ناوەوەی خۆی دووربخاتەوە. لە بەرانبەردا شتێک نەتوانیت دووری بخەیتەوە، هەوڵی کۆنتڕۆڵکردنی دەدەیت، بۆ ئەوەش کۆنتڕۆڵی بکەیت، سەرەتا دەبێت لە بەها و ڕەوایەتیی بخەیت. ئەوەی لە نووسینەکەی مەریوان دا دەیەوێت وەک ڕەخنە دەست پێ...

سلێمان مستەفا حەسەن ئەمساڵ بەهاری کوردستان بەهارێکی بێوێنەیە، جوانییەکەی وەسف ناکرێت مەگەر بگەڕێینەوە بۆ شیعرە بەناوبانگەکەی پیرەمێردی نەمر کە فەرموویەتی؛ کە دەڵێن ئەمڕۆ دەشت و کێو شینن، چەندە مەڵبەندی ئێمە شیرینە، بچۆ سەر گردی یارە ببینە لە جیهاندا گوڵێکی ڕەنگینە، ئەو دەمەی ڕۆژ دەگاتە ئێوارە، ڕووبکەرە شاخی گوێژە بنواڕە، عەرشی پەروەردگاری لێ دیارە،...