هیوا ساعدی
کاتێک باس لە کارەساتی دڵتەزێن و خوێناویی ١٢ی جۆزەردانی ساڵی ١٣٦٢ی هەتاوی دەکەین، تەنیا باس لە کۆمەڵکوژیی نادادپەروەرانەی ٥٩ لاوی بێتاوانی شاری مەهاباد ناکەین، بەڵکوو باس لە وێستگەیەکی مێژوویی، وەرچەرخانێکی قووڵ و بازدانێکی فیکری دەکەین کە شوناسی نەتەوەیی ئێمەی بە خوێنی گەش مۆر کرد. لەو ڕۆژەدا، ڕژێمی تازە بەدەسەڵاتگەیشتووی کۆماری ئیسلامی ئێران لەژێر سایەی حوکمی سێدارەی دادوەرە بەدناوکانی خۆیدا، دڕندەیی خۆی گەیاندە لووتکە و پێی وابوو بە لەسێدارەدانی بەکۆمەڵی دەستەبژێرێک لە گەنجانی خوێندەوار، قوتابیانی دواناوەندی، خوێندکارانی زانکۆ، کاسبکارانی بازاڕ و ڕووناکبیرانی دڵسۆزی ئەو شارە، دەتوانێت ڕۆحی بەرگریی و ئازادیخوازی لە ناو دڵی پایتەختی فیکریی کوردستان دا بۆ هەمیشە کپ بکات و بکوژێنێتەوە.
دوژمن بە بەرنامەیەکی داڕێژراو هێرشی کردە سەر سەرمایەی مرۆیی نەتەوەی کورد، چونکە چاک دەیزانی کە هێزی بزوێنەری هەر نەتەوەیەک بۆ ڕزگاری، لاوە هۆشیار و خاوەن بیر و باوەڕەکانییەتی. بەڵام مێژووی سەرهەڵدانی نەتەوەکان لە سەرتاسەری جیهاندا نیشانی داوە کە ستراتیجی ترس، سەرکوت، زیندان و سێدارە لە بەرامبەر گەلانی خاوەن دۆز و خاوەن خاک، هەمیشە ئەنجامەکەی پێچەوانە دەبێتەوە و دەبێتە هۆی تەقینەوەی زیاتری توڕەیی گشتی.
ئەو خوێنە پاکەی لەو ڕۆژە شوومەدا لە حەوشەی بەندیخانەکاندا ڕژا، لەبری ئەوەی ببێتە هۆی پاشەکشە و کۆڵدان، بوو بە هەوێنی یەکگرتوویی، قایمتربوونی ناسنامەی نیشتمانیی کوردستانیی و قووڵکردنەوەی درزەکەی نێوان نەتەوەی مەزڵوم و دەسەڵاتی زاڵم.
پڕۆسەی نیشتمانسازی و پێگەیشتنی ناسنامەی نەتەوەیی بەبێ بوونی بیرەوەریی هاوبەش، ئازاری هاوبەش و ئامانجی هاوبەش مەحاڵە بێتە دێ. تاوانە گەورەکەی شاری مەهاباد برینێکی ناوچەیی یان خەمێکی سنووردار نەبوو کە تەنیا لە چوارچێوەی گەڕەکەکانی ئەو شارەدا بمێنێتەوە، بەڵکوو زەبرێک بوو لە جەستە و ڕۆحی تەواوی نەتەوەی کورد درا، هەر بۆیەش دەرەنجامە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکەی بوو بە کڵپەیەکی گشتی و خەمێکی سەرتاسەری کە هەموو سنوورە دەستکرد و جوگرافیاییەکانی بەزاند و ویژدانی هەر تاکێکی کوردی لە هەر چوارپارچەی کوردستان هەژاند. کاتێک نەتەوەیەک بە چاوی خۆی دەبینێت کە باشترین، پاکترین و بێتاوانترین ڕۆڵەکانی بەبێ هیچ جۆرە دادگاییکردنێکی یاسایی و عادڵانە، تەنیا و تەنیا لەبەر پێداگری لەسەر مرۆڤبوون، کوردبوون و داواکردنی مافە سەرەتاییەکانیان دەخرێنە بەرپەتی سێدارە، تێدەگات کە هیچ ڕێگایەکی تر نییە جگە لە خۆڕاگری.
لێرەوەیە کە پەیامی سێدارە سەرەوژوور دەبێتەوە؛ داگیرکەر دەیەویست تەسلیمبوون بچێنێت، بەڵام درەختی هاوپشتی و نەتەوەیی ئاودا. ئەو ٥٩ مۆمە گەشاوەیەی مەهاباد بە مەرگی قارەمانانە و سەربەرزانەی خۆیان لە بەرامبەر جەلادەکاندا، نەک هەر لە لاپەڕەکانی مێژوودا تیا نەچوون، بەڵکو بوون بە بەردی بناغەی هۆشیارییەکی نوێی نیشتمانی کە وەک میراتێکی پیرۆز نەوە دوای نەوە و دەست بە دەست دەگوازرێتەوە و دەبێتە وانەی یەکەمی قبووڵنەکردنی ژێردەستەیی.
ئەمڕۆ کاتێک لەم وێستگە مێژووییە دەڕوانین، دەزانین کە گەورەترین و ڕاستەقینەترین وەفاداری بۆ یادی بەرز و پیرۆزی ئەو لاوانە، تەنیا لە ڕەشپۆشی، گریان و شیوەنی وەرزی و بەردەوامدا کورت نابێتەوە. پەیامی گرنگی نەتەوەیی و نیشتمانیی ئەوان بۆ کچ و کوڕانی لاوی ئەمڕۆ، پاراستنی مێژووی ڕاستەقینە لە شێواندن، بەهێزکردنی بیری سەربەخۆیی و بەردەوامبوونی بێوچانی ڕێگای دادخوازیی نێودەوڵەتییە. ئەرکی سەرشانی هەموو ڕووناکبیران، نووسەران و چالاکوانانە کە یادەوەریی گشتیی نەتەوەکەمان بە زیندوویی و پڕ لە جووڵە ڕاگرن و ڕێگە نەدەن کارەساتی لەو شێوەیە لە ویژدانی کۆمەڵگەدا کز بێت یان کاڵ ببێتەوە. تاوانباران و جەلادەکان لە کاتی ئەنجامدانی ئەو تاوانەدا دەیانویست ناوی ئەو لاوانە لەناو خاکدا بشارنەوە، ناسنامەکانیان بسڕنەوە و تەنانەت گۆڕەکانیشیان بێ ناوونیشان بکەن تا هیچ شوێنەوارێکیان نەمێنێت، بەڵام مێژووی ڕاستەقینە لە لایەن گەلەوە دەنووسرێتەوە، نەک بە زەبری هێزی داگیرکەران.
ئەمڕۆ ناوی یەک بە یەکی ئەو ٥٩ قارەمانە نەمرە وەک سیمبولی درەوشاوەی خۆڕاگری و کەرامەت لە زاخۆ تا خانەقین و لە مەهاباد تا سنە تۆمارە و لە دڵی مێژوودا دەدرەوشێتەوە. نیشتمانێک کە گەنجەکانی لە پێناو چۆکنەدان لە بەرامبەر جەلاداندا بچنە سەر سێدارە، نیشتمانێکی زیندووە و هەرگیز لەسەر نەخشەی مێژوو ناسڕێتەوە و سەرەنجام ڕۆژی ڕزگاری و دادپەروەری بەدی دێنێت.
