سەکۆ

بۆ نیشتیمانسازی​

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

شەڕی شوعەیبە؛ گۆشەی یادگارێکی تاڵ

شەڕی شوعەیبە، کە ١٢ تا ١٤ی نیسانی ١٩١٥ لە چێوەی جەنگی یەکەمی جیهانی لە نێوان بەریتانیا و عوسمانی(ئیتیحاد و تەرەقی)دا ڕوویدا، تێیدا بەشێک لە کورد و عەرەب و تورک بەدەم بانگەوازی جیهادی ئیتیحاد و تەرەقییەوە چوون و دژی ئینگلیز سەنگەریان گرت! ئیتیحادییەکان کە بە کودەتایەک لە ١٩٠٨دا دەستیان بەسەر میراتی سیاسی و جوگرافیی عوسمانیدا گرتبوو، (پێچەوانەی باوەڕی خۆیان کە تۆرانیزم بوو) بۆ ڕزگاریی تورک و دەسەڵاتەکەیان بانگەوازیی جیهادیان بۆ سەرجەم گەلانی ژێردەستەی عوسمانی کرد و بە نێوی «برایەتیی ئاینی»یەوە دووبارە پێکهاتە چەوسێنراوەکانی ژێردەستیان وەک کورد و عەرەب و تورکمانیان خستەوە ڕەگەڵی خۆیان و مەیدانی بیابانیی شوعەیبە (شعێبە) کە ناحیەیەکی سەر بە قەزای زوبێری پارێزگای بەسرەیە کۆیکردنەوە و پێکەوە بەرەنگاری ئینگلیز بوونەوە، لە سێ ڕۆژدا شکستێکی قورس تووشی لەشکری عوسمانی بوویەوە، سەرکردەی لەشکرەکە (سلێمان عەسکەری)یش خۆی کوشت و هەریەکە لە جەنگاوەرانی کورد و عەرەبیش (جگە لە کوژراورکان) گەڕانەوە مەسکەنی خۆیان. دیارترینی ڕێبەری کورد لەو جەنگەدا شێخ مەحموودی حەفید بوو. ئەمە دوا شەڕ و دوا هەڵوێستی کردەیی بوو کە حەفید لەگەڵ تورکی عوسمانی و ئیتیحادییەکاندا کردی و شکستەکە “ضارة النافعة”یەک بوو بۆ شێخ و بیرە سیاسییەکەی و کوردیش، چونکە دەستبەجێ پاش شکست لە سەرەڕێی گەڕانەوەیدا تێگەیشت کەتواری سیاسەت گۆڕدراوە و ئیتر گوتاری دینی نە ڕزگارکەرە و نە بانگەشەکارانیشی ڕاستگۆن، بۆیە دەستبەجێ لە ڕێی نامەوە هەوڵی پەیوەندییکردن و هاوپەیمانێتی سیاسیی لەگەڵ ئینگلیزەکاندا دا، لەوە بەدوا گوتاری کوردستانی خۆی پەرەپێدا.
بۆ کوردی باشوور، شەڕی شوعەیبە دەکرێت وای دابنێین جەنگێک بوو وەرچەرخانی گووتاریی و بە ئاگاهاتنەوەی بەدووی خۆدا هێنا، بارگۆڕانی بیری سیاسی بۆ سەرکردە ئاینییەکەی سلێمانی و باشوور دروستکرد و بوویە بناغەیەکی دی بۆ بزوتنەوەی ڕزگارییخوازیی باشوور و بەرهەمەکەی حکومەتەکەکانی شێخ مەحموود لە سلێمانی و دەوروبەری بوو.
وێستگەیەکی گرنگی خەباتی سیاسیی شێخ مەحموودی حەفید شەڕی شوعەیبەیە، بەشێکی یادەوەریی ژیانی سیاسییەتی. لەم دواییانەدا خۆشبەختانە و بەدەستخۆشییەوە، ڕێکخراوی Civil Development Organization گەشەپێدانی مەدەنییەت زیافەتخانەکەی شێخ مەحموودیان لە سەرای سلێمانی، وەک مۆزەیەکی ژیانی سیاسی ئاوەدانکردەوە و هیممەت و پەرۆشیان هەر بەردەوامە، هەر لەو چێوەیەدا لەپێناو باشتر وێناکردنەوەی مێژوویی خەباتی شێخ مەحموودی حەفید و جێکردنەوەی ئەو یادەوەرییە لە مۆزەخانەکەدا، ڕۆژانی ١٧-١٩ی شوباتی٢٠٢٦، تیمێکی هاوبەشی ڕێکخراوی گەشەپێدانی مەدەنیەت و ناوەندی کوردستان بۆ دۆکیۆمێنت لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی بە هاوڕێیەتی فۆتۆگرافەری بەتوانا Nasih Ali Xayat ، بۆ دیتنی مەیدانی شەڕەکە و بینینی مۆنۆمێنتی کوژراوانی ئینگلیز و کۆکردنەوەی بەڵگەی زیاتری وێنەیی و شوێنەواری و زارەکی و جوگرافی و کارگێڕیی، بەرەو شاری بەسرە و نێوچەی شوعەیبە بەڕێکەوتین و شوێن پێی ڕووداوەکانی ١١١ ساڵ لەمەوبەرمان وێناکردەوە. ئینگلیز سەرجەم کوژراوانی خۆیی تۆمارکردووە و ئەودەم دەستەیەکی تۆماریی گۆڕی کوژراوانی هەبووە بۆ تۆماری وردەکاریی و بەشداریی و کوژراوانی خۆی و وڵاتانی کۆمۆنوێڵس، ئەوەی شوعەیبەی مۆنۆمێتی بەسڕە ناوناوە کە بەشێکی سەرەکی کوژراوانی شوعیبەن و ئەوانی دیکەی هی ساڵانی جەنگی یەکەمی گێتی و پاشترن(١٩١٤-١٩٢١)، بەداخەوە کورد و عەرەب و تورک ئامارێکی ڕێک و ڕەوانیان لەبەردەست نییە و وەک دەوترێت زیاتر لە هەزار کەسی کورد بەشداریی شەڕەکەیان کردووە. ئێمە پاش سەدو ئەوەندەساڵ هێشتا هەر بەدوای وردەکاریی ئەو ڕووداوانەوەین!

ئەم بابەتە دەربڕی بۆچوونی نووسەرە.

ڕێکخراوی

سەکۆ بۆ نیشتیمانسازی

Features

نوێترین بابەت

  • All Post
  • Uncategorized
  • Uncategorized
  • ئەدەب و فەرهەنگی منداڵان
  • بوخچە
  • بۆ منداڵان
  • بیرورا-
  • بیروڕا
  • توێژینەوە و لێکۆلێنەوە
  • دیرۆک
  • شڕۆڤە
  • هەمەڕەنگ
  • هەوار
  • وتار
  • پرسیاری سەکۆ
  • ڕانانی کتێب
  • کلتورو مێژوو
  • کلتۆر
  • کەسکایی

eBook App for FREE

Lorem Ipsum is simply dumy text of the printing typesetting industry lorem.

نووسەران

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

Copyright © 2025 SEKO