مەولود ئیبراهیم حەسەن
ئەم ڕۆژی، ســــــاڵی تازەیە نەورۆزە هاتەوە
جهژنێکی، کۆنی کوردهو به خۆشــی و به هاتهوه
پیرە مێردی شاعیر لەم !شیعرە پڕ لە داهێنانەدا هەموو مێژووی ١٢ هەزار ساڵەی جەژنی نەورۆزی لەم دوو نیوە دێڕەدا کۆکردووتەوە، سەلماندوویەتی کە جەژنی نەورۆز جەژنێکی “کۆنە” و جەژنی “کورد”انیشە!
نەورۆز بەم تەمەنە کۆن و درێژەی زۆر سەردەم و زۆر دەسەڵات و زۆر نەتەوە و زۆر ئایینی دیوە؛ لەم مێژووە پڕ لە سەرودەراوەدا چەند تایبەتمەندیەکی هەیە، بە هەر شێوەیەک بێت ئەم تایبەتمەندیانەی خۆی پاراستووە و تا ئەمڕۆی هێناون.
یەکەم، نەورۆز ڕۆژی یەکەمی مانگی یەکەمی (مانگی نەورۆزی) ساڵێ نوێی کوردییە و ئەم ڕۆژە هەتاکو ئیمڕۆ هەر وەکوو خۆی ماوە و نەگۆڕاوە.
دووەم، ئەم ڕۆژە ڕۆژی شادی و ئاهەنگ و بەهار و ژیانەوەی سروشتە.
سێیەم، نەورۆز ڕۆژێکی پیرۆز و ڕۆژی پاشا هەڵبژاردن و دامەزراندنی حکومەت و دەوڵەت و ڕاگەیاندنی سەرکەوتنەکانی ساڵی پێشووە.
چوارەم، نەورۆز ئاهەنگی هەموو کۆمەڵانی خەڵک و حکومەت و پاشا و پیاوانی ئایینی بووە، هەر ئایینێک ئایینی خەڵکەکە بووبێ و هەر پاشایەک لەسەر تەخت بووبێ.
پێنجەم، ئەم جەژنە هەرچەندە لە کوردستان سەری هەڵداوە و هەر لە کوردستانـیش بە دنیادا بڵاو بووەتەوە و هەر زووش بە چوار دەور و دنیادا دوور ڕۆیشتووە.
شەشەم، نەورۆز لەسەرەتای سەرهەڵدانیەوە، کە هێشتا سەردەمی بەستەڵەک بووە، هاتنی نەورۆز و ئاهەنگگێڕان پێویستی بە ئاگرکردنەوە هەبووە، بۆ دوو شت: وەک هۆیەک بۆ گەرمبوونەوە و خۆ پاراستن لە سەرما؛ هەروەها وەک هۆیەک بۆ ئاگادار کردنەوەی دوورونزیک بە هاتنی بەهار و ڕۆژی جەژن و ئاهەنگ گێڕان.
ئەم مێژووە دوورودرێژە، ئەم جوگرافییە بڵاو و زۆر و لێک جیایەی نەورۆز بووەتە هۆی ئەوەی زۆر چیرۆکی لێک جیا و سەیر و ئەفسانەیی بدرێتە پاڵ نەورۆز! هەر ئەمەشە وای کردووە ئێستا زۆر ڕای جیاواز لە بارەی سەر هەڵدان و شوێن و زەمەنەکەی نووسراوە و دەگێڕدرێتەوە. وای لێهاتووە هەر وڵات و نەتەوەیە چیرۆکی خۆی هەبێت و هەندێکیان زیاتر لە چیڕۆکێکیان بۆ پەیدابوون و سەرهەڵدان و زەمەن و شوێنەکەی هەیە! بەڵام، چیڕۆکی ڕاستەقینەو بەڵگەداری ئەوەتە لە کوردستانە!
شوێنەوارناس و پسپۆڕانی مێژووی کۆن، زۆربەی هەرە زۆریان لەسەر ئەوە کۆکن کە نەورۆز هەمان جەژنی “زەگمەک”ی سۆمەرییەکانە و پەیوەستە بە داستانی “دەمموز و عەشتار”ـەوە، ڕۆژەکەش ئەو ڕۆژەیە کە دەمموزی پاش ئەوەی شەش مانگ وەک سزایەک دەچێتە “جیهانی ژێرەوە” (بن دنیایێ) و پاش ئەوەی شەش مانگی سزادانەکەی تەواو دەکات، لە ڕۆژی یەکەمی مانگی یەکەمی ساڵی نوێی سۆمەری کە دەکاتە هەمان ساڵی کوردی دێتەوە سەر دنیا!
هەر مێژوونووس و شوێنەوارناسانی شارەزاشن، زەمەنی ئەم داستانە دەبەنەوە سەردەمی سەرهەڵدانی کشتوکاڵ بۆ یەکەمین جار، کە ١٠ هەزار ساڵ پێش زایینە. بۆ شوێنەکەشی ئێمە لە لێکۆڵێنەوەیەکدا ئەو جیهانی ژێرەوە (بن دنیایێ(یەمان دۆزیەوە، کە بە دیدی ئێمە، ئەو شوێنە شاری ژێرزەمینی “دێرینکۆیۆ”یە! ئەو شارە ژێرزەمینییە هەشت چین لە ژێر چین دا بە زەویدا چووەتە خوارەوە. هەر بە لێکۆڵێنەوەی پسپۆڕانی شوێنەوار و مێژووی کۆنیش، ئەم شارە تەمەنی ١٢هەزار ساڵە! کە هەمان تەمەنی سەرهەڵدانی کشتوکاڵە و داستانی “دەمموز و عەشتار”ـە! تایبەتمەندییەکی کە ئەو شارە هەیەتی، تەواو دەگونجێ لەگەڵ سزادانی عەشتار و دەمموزی کە دەبردرێنە جیهانی ژێرەوە، دەبێ حەوت دەرگا ببڕن و لە هەر دەرگایەک بەشێک لە پۆشاک و خشڵ و چەکەکانیان دابنێن! تا لە کۆتاییدا ڕووت دەبنەوە، ڕووتی ڕووت. هەر بۆیە ئەو شارە هەشت چین لە ژێر چینە زۆر گونجاوە لەگەڵ یاسای سزادانی عەشتار و دەمموزی.
کۆنی و گەورەیی داستانی عەشتار و دەمموزی، بەم هەموو ڕەگەزە پڕ لە عەشق و خۆشەویستی و پڕ لە تراجیدی و کۆمێدییە، بووەتە هۆی دەوڵەمەندی ئەدەبی ئەفسانەیی میللەتانی سۆمەر و ئەکەد و بابل و ئاشووری و زۆری تر لە میللەتانی تری پێش زایین؛ هەتا پەڕیوەتەوە نێو ئەدەبی میللەتانی دوور و دوای زایینیش! هەر ئێستا لە نێو دەقە میخییەکان دەقی جۆراوجۆری ئەو داستانە دەستدەکەوێ.
بە هەمان شێوە چونکە داستانی دەمموز و عەشتار بە “جەژنی زەگمەک” دەست پێ دەکات و لە هەمان ڕۆژی یەکەمی سەری ساڵێ سۆمەرییە، کە ئێستا ئەو جەژنە دەکاتە “جەژنی نەورۆز”ی خۆمان، نەورۆزی کورد! ئەمەش دیسان پشتگیری پسپۆرانی شوێنەوار و میژووی کۆنی لە پشتە!
ئەو داستانە بە نێوی نەورۆز پەڕێوەتەوە دوای زاین و چووەتە نێو ئەدەبی میللەتانی ناوچەکە و هەموو جیهان. ئەگەر واز لەم هەموو میللەت و وڵاتە بێنین کە داستانی نەورۆز (زەگمەک)، داستانی دەمموز و عەشتارـیان تێدا بڵاو بووەتەوە، تەنیا لە نێو ئەدەبی کوردی و، لە ئەدەبی کوردیش تەنیا شیعر وەربگرین، ئەوا لە نێو بەرهەمی !شیعری گەورەپیاواندا ئەم “نەورۆز”ـە بەگەشی دەدرەوشێتەوە!
بۆ ئەوەی زۆر باری لێکۆڵێنەوەی وتارەکەمان گران نەکەین، سەر بە ماڵی !شیعری حەوت شاعیری مەزن دادەگرین و یەکە و بەڵگەیەکیان لێ هەڵدەبژێرین و دەیخەینە بەرچاوی تێنووانی ڕەوشی نەورۆز!
ئەم حەوت شاعیرەش گەورە پیاوانی شیعر و ئایینن؛ کە ئەو شاعیرانە زۆر بە پیرۆزی و مەزنی باسی “جەژنی نەورۆز”یان کردووە.
باباتاهیری هەمەدانی (٩٣٨–١٠١٠)
باباتاهیری هەمەدانی کە باباتاهیری لوڕ و عوریان یشی پێ دەڵێن، شاعیرێکی گەورە و عاریفێکی خوداناس و خاوەن بەش بووە. ئەو پیاوە مەزنەی کورد و ئیسلام لە چوارینەیەکی دا ئەوەندە جوان نەورۆز بەرز دەکاتەوە، دەیباتە ئاستی گەیشتن بە “یار” و خۆشیەکانی دیتنی یار؛ لە شیعرەکە دا دەنووسێ:
جودا ئەز رویەت ئەی ماهی دڵ ئەفروز
نە رۆز ئەز شەو شناسم نە شەو ئەز ڕۆز
ویسالت گەر مەرا گەردەد مەیسەر
همە رۆزەم شەوە چۆن عیدێ نەورۆز
لێرە بەدەر دەکەوێ لەو سەردەمەش هێشتا ئاهەنگی شەوی نەورۆز ڕەونەقی خۆی لەدەست نەداوە و هێندە خۆش و پڕ ئاهەنگ و دڵگیر بووە، ئەوەتە باباتاهیری عاریف گەیشتن بە یاری خۆی لە خۆشیدا بە شەوی خۆشیی نەورۆز دەچووێنێ! هەموو لایەکیش ئەوە دەزانن کە باباتاهیر لە ئیسلامبوون و لە دینداری دا هی ئەوە نییە گومان لە ڕاو کارەکانی بکرێت!
ئەحمەدی جزیری (١٥٧٠–١٦٤٠)
مەلا ئەحمەدی جزیری یەکێ لە شاعیرە مەزنەکانی ڕۆژهەڵات و خوداناسە مەزنەکانی جیهانی ئیسلامە و شەوچراغی شەوی کوردستانـیشە! لە شیعرێکدا لە باسی نەورۆز دەفەرمووێ:
ئەڤ نار سیقالا دلە
دایم ل وی قالا دلە
نەوروز ئو سەر سالا دلە
وەختی هلیتن ئەو سیراج
ئەو مەلا شاعیرە، دەرکەوتنی “یار” ی خۆی کە وەک “سیراج” (چرا)یە و دنیا و دڵی شاعیر ڕووناک دەکاتەوە، ئەو ڕووناک کردنەوەیە وەک ئەوە وایە ڕۆژی نەورۆز و سەری ساڵی دڵ بێت، لە دڵی مەلای جزیری دا. ئەمەش هۆی ئەو مەزنی و خۆشییە ڕۆحییەیە کە شاعیر لە ڕۆژی نەورۆز دا دەیبینێ، کە هەمان خۆشی لە هەڵهاتنی چرا (سیراجی دڵ)دا دەیبینێ! جزیری لە زانستە دینی و شەرعییەکان مامۆستایەکی مەزن و ناودار بووە.
ئەحمەدی خانی (١٦٥١–١٧٠٦)
شاعیری گەورە و زانای ئایینی ئەحمەدی خانی، کە عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ لە کتێبە گرنگەکەیدا بە فەیلەسوف ناوی دەبات، “داستانی مەم و زین”ی لە ڕۆژی نەورۆز دەست پێ کردووە و نەورۆزی خستووەتە نێو فەلسەفەی ژیان و خۆشەویستی و پێکهێنانی دەوڵەت. بۆیە لە داستانی “مەم و زین”دا زۆر بە جوانی باسی نەورۆز دەکات و چەندین جار ناوی هێناوە، بۆ نموونە، دەفەرموێ:
ڕۆژا کو د بوویە عیدێ نەورۆز
تەعزیم ژ بۆ دەما دڵئەفرۆز
بلجوملە دچوونە دەر ژ مالان
هەتا دگهیشتە پیر و کالان
سەیرکە خانی مەزن و پیاوی ئایینیی و کوردی ڕەسەن، چۆن نەورۆز بە “عیدێ” ناو دەبات و دەفەرمووێ لەو “عید” (جەژن) ـەدە دا خەڵک بەتەواوی لە ماڵ دەچوونەدەر بە پیر و کال و ژن و منداڵەوە. لەو ڕۆژە خۆش و “عیدە دڵئەفرۆز”ـەدا دەیان کرد بە ڕۆژی خۆشی و شادی، هەمووان ماڵ و گەڕەک و گوند و شاریان جێ دەهێشت و دەشت و دەریان ئاوەدان دەکردەوە. ئەگەر سەرنج بدەین، ئەحمەدی خانی ڕۆژی نەورۆزی بە “جەژن” ناو بردووە و ئاهەنگ و خۆشی ئەو ڕۆژەشی بە “ڕەوا” زانیوە! دەشبینین خانی لە دیباجەی “مەم و زین”دا چ جوان و موسڵمانانە و زانایانە بە خوا و پێغەمبەر و ئایینی دا هەڵگوتووە! تۆ بڵێی ئەحمەدی خانێ نەورۆزی نەناسیبێ و لە ئایین تێنەگەیشتبێ؟!!!
مەولەوی تاوەگۆزی (١٨٠٦–١٨٨٢)
“مەولەوی”ش وەک پیاوێکی ئایینی و زانایەکی شەرع و دین و پیاوێکی دڵپڕ عەشق، عەشق بە هەردوو مانایەوە،هاوکات، وەک نەورۆزناسێک و نەورۆزدۆستێک، هەست بە هاتنی نەورۆز دەکات و نیشانە سروشتییەکانی نەورۆز لە گۆڕانکارییەکانی وەرزەکاندا دەبینێ و دەیخاتە نێو شیعرەوە. ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە مەولەوی وەک کوردێک، هەر لە منداڵیەوە لە نێو کولتووری نەورۆزی پیرۆزدا ژیاوە و ساڵانە بە هاتنی نەورۆز دڵخۆش بووە و هاوبەشی خۆشییەکانی نەورۆزی کردووە لەگەڵ خەڵکەکە. بۆیە لە شیعرێکدا دەنووسێ:
نیشانەی نەورۆز وادەی وەهارەن
یا نەشئەی ئامای نامەی نیگارەن
مەولەوی مەزن لەم دوو نیوە دێڕەدا، بە وردی باس لە نیشانەکانی نەورۆز و هاتنی بەهار دەکات، وەک هۆیەک بۆ دڵ بە نەشئەکەوتن و دڵخۆشی و هاتنی هۆیەکانی دڵخۆشی کە نەورۆز و بەهارن، وەک ئەوەی نامەی “نیگار”ی بۆ هاتبێ، چونکە نەورۆز و بەهار مایەی خۆشی و شادین. دیارە دڵخۆش بوون بە هاتنی نەورۆز لای مەولەوی، ئەو مانایەی بەدواوەیە کە مەولەوی نەورۆز بە “جەژن” دەزانێ و هاتنی ئەو جەژنەش وەک هاتنی نامەی نیگار دەبینێ! نیگاریش لێرە هیمایە بۆ هەردوو جۆرە عەشق، کە مەولەوی وەک زۆر لە شاعیران و عاشقان و سۆفییەکان هەردووکی تێکەڵ کردووە.
حاجی قادری کۆیی (١٨١٧–١٨٩٧)
حاجی قادری کۆیی وەک مەلایەکی زانا و شاعیرێکی کوردی یاخی لە زۆر شتی نەگونجا و لە نێو کۆمەڵگەی کوردەواری، وەک پیاوێکی هۆشیار لەگەڵ کۆمەڵگەیەکی کوردەواری پێشکەوتوو دابوو! زۆر ڕەوشی خراپ و نەگونجاوی بە بەڵگەی ئایینی ڕەت دەکردەوە، کە کۆمەڵگە وەک کولتوور بە کاریان دەهێنا. زۆر گۆڕانکاریشی داوا دەکرد، کە کۆمەڵگە بە پێی یاسای کولتوور ڕەتیان دەکردەوە، ئەو پشت بە ئایین داوای دەکرد پەیڕەو بکرێن. سەیرکە ئەوەتە لە شیعرێکدا تان لە بایی نەورۆزی دەدات و پێی دەڵێ.. ڕۆژتە ئەی بایی نەورۆزی هەڵسەو کاری خۆت بکە، حاجی لەم شیعرەدا دەنووسێ:
ڕۆژتە ئەی بایی نەورۆزی لە بن بای فری گران
کانی پێی سڕ بووە چناریش دەست و پەنجەی تەزی
لەم شیعرە بەرزەی حاجی ئەوە دەردەکەوێ، کە حاجی وەک سروشت و کانی و چنار چاوەڕێی هاتنی بای نەورۆزە، چونکە بایی نەورۆزی لەگەڵ هاتنی خۆی زۆر شت دەگۆڕێ، ئەوەتە کانی پێی سڕ بووە، واتە بەستوویەتی، پێویستی بە هاتنی بایی نەورۆزییە، چونکە ئەو با نەورۆزیە ئەو بەستنە دەتوێنتەوە و ئەو سڕبوونەی پێی کانی ناهێڵێ! هەروەها چناریش کە ئەویش وەک کانی دەستی چووە و پەنجەی تەزیوە، بە هاتنی ئەو بایی نەورۆزی، ئەویش دەست و پەنجەی تەزیوی گەرم دەبێتەوە، چونکە هاتنی بای نەورۆزی دەبێتە هۆی توانەوەی بەفری گران و گۆڕانی ئاووهەوا و بەرە بەرە گەرم داهاتنی سەقای وڵات. ئەمەش ئەم هەموو گۆڕانکارییە بە هۆی هاتنی بای نەورۆزیە، ئەو بایەی سروشت و ژیان دەگۆڕێ و خۆشتر و جوانتری دەکات. حاجی قادر لەوەش تێگەیشتووە کە بای نەورۆزی بە جەژنی نەورۆز و ئاهەنگ و شادیەکەی دەست پێ دەکات! ئەم داواکردن و ئومێد پێ بوونەی حاجی بە هاتنی بای نەورۆزی، مانای ئەوەیە حاجی قادر نەورۆزی بە جەژن زانیوە و داوا لێ کردنەکەشی بۆ گۆڕانکارییەکان بەڕەوا بینیوە! ئەوەش مانای ئەوە دەداتە دەست کە حاجی قادر نەورۆزی بەتەواوی ناسیوە و لە شەرع و ئایینیش حاڵی بووە و ئەم دووانەی دژ بە یەک نەزانیوە. ئەوە جگە لەوەی !شیعرە بەرزەکەی حاجی، گوتم بە بختی خەوالۆ، !شیعرێکە باسی سەرەتای بەهار، هاتنی نەورۆز دەکات و لە دوورە وڵاتی جوانییەکانی مانگی نەورۆز و بەهار دێنێتەوە بەرچاو و لەوێوە ئەم نامە شیعریە دەنووسێ بەو هیوایەی بگاتەوە وڵات و بەدەستی دۆستان بگات.
مەلای گەورە (١٨٧٦–١٩٤٣)
مەلا محەمەدی کۆیی کە بە مەلای گەورە ناسراوە، ئەم گەورەییەی بە هۆی تەمەن و پلە و پایەوە نەبووە؛ بەڵکوو بە هۆی زانایی و هۆشیاریی و ئازایەتی بووە. زاناییەکەی لە ئاییندا بەرچاو و ناسراو بووە، لە ڕووی کۆمەڵایەتی و کوردایەتیشەوە پێشڕەو بووە، شارەزای شەرع و ئایین و مێژووی کورد و حاڵی سەردەم بووە. ژیانی ئەو مامۆستایە پڕە لە هەڵوێستی جوانی ئایینیی و ئازایەتی و کوردایەتی و پێشڕەویی کۆمەڵایەتیی. ئەو مامۆستا مەزنە لە بارەی نەورۆز ڕای ڕوونە و بە ئاشکرا و بە دەنگی بەرز نەورۆزی پەسند کردووە. لە ٢١/٣/١٩٣٨ لە کۆیە و لەبەر دەرکی سەرا و بە بۆنەی نەورۆزەوە دەڵێ:
ئەمڕۆ ڕۆژێکە پڕ لە نوور
دنیا ماڵە ماڵە پڕ لە سرور
ژاڵە دەدرەوشێتەوە
لالە دەگەشێتەوە
…
بەڵی ئەمڕۆ ڕۆژی مرادە، نەورۆزی گەلە حەقە
ڕۆژێکی زۆر موبارەکە ئەوەلی بەهارە
جەژنە جەژنی ئوممەتە جەژنی موحیبەت و ئولفەتە
ئەگەر سەرنج بدەین بە ڕۆژی پر لە نوور و سرووری ماڵەوماڵ باسی دەکات. دەڵێت لەو ڕۆژەدا ژاڵە دەدرەوشێتەوە و لالە دەگەشێتەوە. مەلای گەورە، نەورۆز بە ڕۆژی مرادی دەزانێ و بە ڕۆژی گەل ناوی دەبات و وەک ڕۆژێکی موبارەک پیرۆزی دەکات و وەک جەژنی ئوممەت دەیناسێنێ و بە جەژنی موحیبەت و ئولفەت مۆری خۆی لە نەورۆز دەدات! ئەم هەموو پێدا هەڵگوتن و پەسند کردن بەو جەژنی گەلە، بە جەژنی ئولفەت و موحیبەت و خۆشەویستی ناوی دەبات، کە هەمان پێدا هەڵگوتنە کە ساڵی ٢٠١٠ نەتەوە یەکگرتووەکانە جەژنی نەورۆزی بە “کولتووری ئاشتی” بە دنیا ناساند و کردی بە جەژنی هەموو جیهان. جا ئەمە دەری دەخات کە مەلای گەورە بە جوانی نەورۆزی ناسیوە و بە دژی ئایینیشی نەزانیوە! جا دەبێکەس هەبێت و گومان لە زانایی و شارەزایی ئایینیی و شەرعی ئەو پیاوە گەورەیە، مەلای گەورە، بکات؟
مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس (١٩٠١–٢٠٠٥)
مامۆستا مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس، پیاوێکی ناوداری ئایینی و ناسراو لەسەر ئاستی عێراق وجیهانی ئیسلامی، هەر بەو هۆیەوە چەند ساڵێک دەبێتە “سەرۆکی زانایانی عێراق” و هەر ئەو مامۆستایەش توانای فتوای هەبووە. جگە لەوە زیاتر لە چل کتێبی هەیە و بەشێکیان لە بارەی شەرع و ئایینن.! ئەو پیاوە مەزنە لە نۆهەتەکان لە وەڵامی ڕۆژنامەی عێراق دەڵێ: “جەژنی نەورۆز جەژنێکی ناسراوی سەردەمی ئیسلامی و پێش ئیسلامە، هیچ دژایەتییەکی لەگەڵ ئایینی موسڵمانان دا نییە! جەژنی نەورۆز دروشمێک نییە بۆ فەساد، بەڵکوو جەژنی بەهار و شادی کوردە”. سەیرکە مامۆستای گەورە مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس چەند لە دڵەوە و بە بڕواوە باس لە پاکی نەورۆز دەکات و دەفەرمووێ”نەورۆز دروشمێک نییە بۆ فەساد”. باس لە مێژووی نەورۆز دەکات پێش ئیسلام و دوای ئیسلام، بە جەژنی کوردی دەزانێ و دەڵێ هۆی شادیە! مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس بەو هەموو زانایی و شارەزاییە دانپێدانراوەی کە لە شەرع و ئایین دا هەیەتی، ئەم ڕایە بە خۆڕا دەرنابڕێ. ئایا دەکرێ کەسێک هەبێت گومان لە ڕاو قسەکانی ئەو مامۆستا مەزنە بکات؟
ئەنجام
دوای وردبوونەوە و هەڵسەنگاندن، دەرکەوت لە هەزار ساڵ زیاتر لەوە پێش زانا و عارفێکی وەکو باباتاهیر نەورۆزی لا پەسندە و لە شیعرێکدا ڕۆژی گەیشتنی خۆی بە “یار”، بە خۆشییەکانی شەوی نەورۆز دەچووێنی. لەو سەردەمەوە بە دواوە بەردەوام زانا گەورەکانی کورد لە ئایینی ئیسلام زۆربەیان نەورۆزیان بە جەژن زانیوە و ئەو جەژنەشیان پەسند کردووە. لە کۆی ڕای ئەو زانایانە دەردەکەوێ جەژنی نەورۆز لەگەڵ ئایینی ئیسلام دژ نییە و ئەو جەژنە نابێتە هۆی فەساد. هەموو ئەو مامۆستا و زانا ئایینییانەی ئیسلام، کە نەورۆزیان پەسند کردووە لە سەردەمی خۆیان و تا ئێستاش کەسانێکن ناسراون لە نێو جیهانی ئیسلامی و لە دوای مەرگیشیان ناو و کەسایەتی و ڕاکانیان بە هەند وەرگیراون.
