گەلەک ژ “دۆست، هەڤال و خواندەڤان”ان، دپرسن و دبێژن چما تو گەلەک دنڤیسی و نڤیسینێن تە ژی گەلەک هزری، فەلسەفی و رەقن، کۆ بۆ خواندەڤایێن ئیرۆیێن بەرهەمێن ڤان کەنالێن تەکنۆلۆژیایێ گەلەک گرانن! د بەرسڤدانا ڤان جورە تێگەهشتن و بۆچوونان دا، من دەنگێ خوە دا پال پرسیارێن ئالان بادیۆ، چاخێ دپرسیت: ما گەلۆ ئیرۆ هێشتا د شیان دا مایە، فەلسەفە بکاریت رۆلێ خوە ببینیت؟ دیسان ئالان بادیۆ دپرسیت: ئەرێ بۆچی ئیرۆ ئەم فەلسەفاندنێ دکەین؟ ب راستی، فەلسەفاندن و نڤیسین ب خوە ژی، هەلوەستەکێ مرۆڤیێ ل هەمبەر جیهانێ و هەڤرکیەکا بەردەواما دگەل خوەیە. هەرچەندە راستە نڤیسین پیشە نینە، بەلکۆ نڤیسین رێکا ژیانێیە، بەلێ دیسان ئیرۆ پەیڤ ل راستیێ ناگەریێن، بەلکۆ ل لەزا بلاڤکرنا مژارێن پووچ و سادە دگەریێن! ئانکۆ مرۆڤ دکاریت بێژیت، ئیرۆ مۆدێل و پێلێن بەرەدایی، مرۆڤی ب رووبارێن سەربەردای و هندابوونێ دا دبەن. لەورا ئیرۆ نڤیسەر پرسیارێ ژ خوە ناکەن، کانێ ئیرۆ چ بنڤیسم/ بێژم، بەلکۆ چەوا بالا خەلکی ب هەر ئاوایەکی بیت راکێشم! ئها هوسا ل ڤێ هەوا تەکنۆلۆژیایێ، نڤیسین وەک کریارەکا بوونگەری، دەربازی بزاڤەکا قەلس و رووتا هژماری بوویە. ئەڤە ژی بۆ مە دیار دکەت، کۆ نوکە گرفتاریا زمانی یان بلاڤکرن و وەرگری نینە، بەلکۆ قەیرانا رژدی و هشمەندیێیە.
راستە نڤیسین نە بوو ناڤداریێیە، بەلکۆ ژ بۆ خوە و جڤاک ناسینێیە. ژ بەر هندێ، ئەڤا ئیرۆ هەی گرفتا مرۆڤی ب خوەیە، چونکۆ ئیرۆ مرۆڤ نڤیسینێ وەک رێکا فامکرنا جیهانێ نابینیت. راستە هەرچەندە نیتشە دبێژیت، تەڤ هزرێن مەزن ژ ئێش و ژانان بووینە، بەلێ پا ئیرۆ تێگەهشتن بەڤلبووینە. لەورا دانەر/ نڤیسەر ژی، بوویە زیندانیێ وەرگران/ خواندەڤانان، چونکۆ دانەر پتر چاڤەرێی لایک، کۆمێنت و دەسقوتانان، ژ تێهزرکرنا وەرگرانە. ب ڤێ یەکێ، ئەو نڤیسارێن ئیرۆ دهێنە نڤیسین، پتر بازرگانیا دەروونی، ژ تێهزرکرن و تێپرسینا وەرگرانە. ئێدی ل گەل لێبۆرینا ژ هایدیگەری، بەلێ ل ڤی دەمی زمان نەمایە مالا بوونێ، بەلکۆ مرۆڤ/ زمان بووینە دێمێن ئەکران و مەدیا دەمبۆراندن و خوە نیشاندانێ. هەروها راستە ل دەما خوە، رۆلان بارت ژی مرنا دانەری هلدێرا بوو، بەلێ ئیرۆ مرنا دانەری و وەرگری ب هەڤرا دهێتە هلدێران. ژ بەر هندێ ژی، ئیرۆ رێکێن ناڤداربوون، ژ رێکێن هشمەندیا مەعریفێ ب ساناهی و کورتترن. ل ڤێرێ پرسیارەک خوە بەرهەڤ دکەت، گەلۆ ما دڤێت ئیرۆ نڤیسەر بپرسیت، کانێ وەرگری چ دڤێت یان ژی وەرگری پێدڤی ب چیە؟! راستە خەلک و نڤیسکار، زوو دهێنە ناڤدارکرن، بەلێ پا دیسان ژی زوو دهێنە ژ بیرکرن و هنداکرن. ئێدی راستە داخواز و پرسیارێن وەرگرێ ئیرۆ گەلەک سادەبووینە، لەورا هزر د سوبەهی و پاشەرۆژێ دا ناهێتەکرن! هەروها راستە ژی ئیرۆ کەنالێن تەکنۆلۆژیایێ، جیهان تژی پەیڤ، وێنە و زانیاری کرینە، بەلێ پا دیسان هەژاریا هزر، دیسپلین و پرنسیپان ژی سەردەستکرینە.
ب ڤان پاشخانان، ئەو جڤاکێن نکارن جودابوونێ، د ناڤبەرا پرسیارێن “تو یێ سەرکەتی” یان “تو یێ بکێرهاتی”؟ دا بکەن، ئەو جڤاک ل قووناغا بەری مۆدێرنێتی دژین! راستە چاڤێ جڤاکێ ل کەسێن دەولەمەندە، بەلێ چاڤێ دیرۆکێ ل وان کەسانە، کانێ چ ل پشت خوە دهێلن. ئانکۆ راستە جڤاک ل دەسکەتان دنێریت، بەلێ دیرۆک ل پرنسیپان دگەریێت. ئێدی چاخێ پارە/ دراڤ، جهێ روومەتێ دگریت و وێنە جهێ گەوهەری دگریت، هنگی نە بەس جڤاک مۆرالا خوە ژ دەستددەت، بەلکۆ شیانێن خوەیێن ناسکرنا مرۆڤان ژی ژ دەستددەت! ب ئەنجام، د ڤان جورە جڤاکان دا، نە تەنێ گەندەلی گەلەک زۆر دبیت، بەلکۆ یا کمباختر نرخ و پیڤەر ل هەمبەر گەندەلیێ ژی نامینن!
راستە ئەو گەلێن شیانێن تەکنیکێ، بێی هشمەندیا فەلسەفی هەبن، نکارن هزر د ئەنجامێن بەرهەمێن خوەیێن تەکنیکی ژی دا بکەن. ئانکۆ راستە دکارن ب ئاوایەکێ باش ژیریا دەستکرد بکاربینن، بەلێ پا ئالیێ مەترسیێ باندۆرا ژیریا دەستکرد نزانن! لەورا راستە ئەڤ نفشێ ئافراندنان د ژیریا دەستکرد دا دکەت، بەلێ هزر د پێڤەندیێن دادپەروەری، ئازادی، روومەتا مرۆڤاهیێ دا ناکەت. ل ڤی چاخی، زانست دبیتە ئالاڤەکێ بێ پاندۆل/ بۆسەلە! لەورا گەشەپێدان پتر دخوازیتە رەخنێ، ژ تەکنیکێ، هەروها پتر دخوازیتە خەیالێ، ژ تەکنیک و هژمارێ.
دیارە جڤاکێن ژ پرسیار و رەخنێ دترسن، دێ ئەنجام بیتە پیرۆزیا بەرسڤدانێ، بەلێ چاخێ پرسیار، ژ بەرسڤدانێ گرینگتر بیت، دێ هنگی بنواشێ رێنیسانسێ ژی هێتە ئاڤاکرن. لەورا جڤاکێن رێکێن فێرکرنا هزر و تێهزرینێ بەرین و خوەش دکەن، دێ جڤاکەکا مۆدێرن و سەردەم بەرهەمئینن. ب راستی، دیرۆکێ سەلماندیە، کۆ جڤاک ب تەنێ ب سایا لابۆر و کارگەهان، بێی ئەقلێن پرسیارکەر و رەخنەگر وەرارێ ناکەن. ئێدی ئەو جڤاکێن ژ پرسیاران دترسن، دێ داویا وان ل سەر فۆربیا رەخنێ راوستیت. ژ بەر هندی، چاخێ ئازادی دبیتە ناڤەندا هزرکرنێ، دێ هنگی کەشێ گشتیێ جڤاکی بیتە پاناڤا دیالۆگ و هەڤقەبوولکرنێ ژی. ب ڤێ یەکێ، ئەم دێ ژ دووبارەبوون و بەرخوەیێ دەربازی، ئەقلێن شیانێن گوهەرینا دوورهێلی و جڤاکی بین. لەورا ئەگەر خواندنا گۆتاران مرۆڤی نەراوستینن و بەرێ مرۆڤی نەدەنە هزرکرن و گومانێ، دێ هنگی مفایێ وێ خواندنێ وەکۆ سماقا شووشتی بیت، رەنگەکێ گەش و ناڤەرۆک و تامەکا نەخوەش.
ب کورتی، تشتێ مەترسیدارێ ئیرۆ چاڤلێکرنا کورەیا کەنالێن تەکنۆلۆژیایە، یا کۆ باندۆرێ ل پاشەرۆژا مە ژی دکەت. لەورا ئەڤ پێکۆل و نێرینێن من، نە ژ بۆ خواندنێن رەشبینن، بەلکۆ گازیەکا مەعریفیا هشیارکرنا رەوشا مە یا ل هەمبەر پرسیارێن پاشەرۆژ و پێشهاتانە.
