ڕابەر تەڵعەت
ستراتیجی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا بۆ ساڵی ٢٠٢٥، گۆڕانکارییەکی بەرچاو لە ئەولەوییەتەکانی سیاسەتی دەرەوەیدا نیشان دەدات.ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چیتر یەکەم نییە، و ستراتیجی نوێ بایەخی کەمتر بە ناوچەکە دەدات.لەگەڵ ئەوەشدا، کورد هێشتا پێگەیەکی گرنگی لەم ستراتیجییەدا هەیە.
کورد هێشتا جێمتمانەترین و باوەڕپێکراوترین هاوپەیمانی ئەمریکان لە عێراقدا. پایەکانی ئەم پەیوەندییە لەسەر سێ کۆڵەکە بونیادنراوە: بەشداری ئابووری، هاوکاریی سەربازیی و ئامادەیی دیپلۆماسی. کردنەوەی گەورەترین کونسوڵخانەی ئەمریکا لە جیهاندا لە هەولێر، ئاماژەیە بۆ پابەندبوونی درێژخایەنی ئەمریکا بە ناوچەکەوە. کردنەوەی کونسوڵخانەکە لەلایەن بەرپرسانی ئەمریکا و هەرێمیشەوە بە “پەیامێکی سیاسیی ڕوون” وەسف کرا سەبارەت بە گرنگیی ستراتیجیی هەرێمی کوردستان.
ڕەهەندی ئابووریی پەیوەندییەکانی ئەمریکا و هەرێم پشت بەستووە بە کەرتی وزە. هەردوولا گرێبەستی وزەیان بە بەهای نزیکەی ١٠٠-١١٠ ملیار دۆلار بۆ ماوەیەکی درێژخایەن واژۆ کردووە. کۆمپانیا گەورە ئەمریکییەکانی وەک ئێکسۆن مۆبیل، هەنت ئۆیڵ، و ئێچ کەی ئێن ئێنەرجی لە ناوچەکەدا کار دەکەن. بەڵام، بەرژەوەندیی ئەمریکا لە چالاکییە بازرگانییەکان زیاترە؛ ئامانجی ستراتیجیی؛ سنووردارکردنی هەژموونی ئێران و پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکەیە.
ڕەهەندێکی دیکەی گرنگی ئەم ستراتیجە ئابوورییە، کە بریتییە لە بۆڕی نەوتی عێراق-تورکیا (ITP)، ئەوەی کێڵگە نەوتییەکانی هەرێم بە بەندەری جەیهانی تورکیا دەبەستێتەوە. بۆڕییەکە لە ٢٠٢٣ بەهۆی ناکۆکییەکانی نێوان بەغدا و هەولێر لەسەر دابەشکردنی داهاتی نەوت داخرابوو. دوای هێرشە درۆنییەکانی سەر دامەزراوە نەوتییەکانی کوردستان لە تەمموزی ٢٠٢٥، ئەمریکا فشاری دیپلۆماسیی خستە سەر بەغدا بۆ کردنەوەی بۆڕییەکە. لە ئەیلوولی ٢٠٢٥دا بۆڕییەکە کرایەوە. ئەمەش قوڵایی پابەندبوونی ئەمریکای بە بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی هەرێمی کوردستان نیشان دا.
ئەمریکا پێگەی سەربازیی خۆی لە عێراقدا ڕێکخستووەتەوە، هێزەکانی لە بەغدا کشاندووەتەوە و ئامادەیی خۆی لە کوردستان فراوانتر کردووە. لە ئێستادا نزیکەی ١٥٠٠ سەربازی ئەمریکی لە هەرێم جێگیر کراون، پلانیش هەیە تا ٢٠٢٦ ئەم ئامادەییە بەردەوام بێت.هاوکات؛ نزیکەی ٢٠٠٠ سەربازی ئەمریکی لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا (ڕۆژاڤا) کار دەکەن و بە شێوەیەکی سەرەکی پشتیوانی لە هێزەکانی هەسەدە دەکەن.
ئەم جێگیرکردنە سەربازییە چەندین ئامانجی ستراتیجیی هەیە: بەردەوامیدان بە ئۆپەراسیۆنەکانی دژەتیرۆر بۆ لەناوبردنی پاشماوەکانی داعش، ڕێگریکردن لە میلیشیاکانی سەر بە ئێران و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا. چڕکردنەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ناوچە کوردستانییەکان ڕەنگدانەوەی هەڵسەنگاندنی واشنتۆنـە. لەوەدا کە ناوچە کوردستانییەکان بە سەقامگیرترین و جێیمتمانەترین بنکەی ئۆپەراسیۆنیی لە عێراق و سووریا دا دادەنرێن.
لەگەڵ ئەوەشدا؛ هەرێمی کوردستان ڕووبەڕووی ئاڵنگاریی ئەمنیی بەرچاو بووەتەوە. لە تەمموزی ٢٠٢٥، هێرشی درۆنی کرایە سەر کێڵگە نەوتییەکانی، کە لەلایەن کۆمپانیا ئەمریکییەکانەوە بەڕێوە دەبرێن. پێش چەند ڕۆژێک جارێکی تر، هێرشی مووشەکی کرایە سەر دامەزراوەی گازیی کۆرمۆر.ئەم هێرشانە نیشانەی هەڕەشەی بەردەوام و لاوازی ژێرخانی ئەمنی ناوچەکەن.
پێگەی ستراتیجیی هەرێم، سامانە سروشتییەکانی و متمانەی سەلمێنراوی لەلای ئەمریکا، پێگەیەکی بەنرخی داوە بەم قەوارەیە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئەمە لە کاتێکدا کە ناوچەکە بە گشتی لە ڕووی بایەخی ستراتیجییەوە بۆ ئەمریکا پاشەکشەی کردووە!
ئەنجام؛ لە کاتێکدا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ئەولەوییەتە ستراتیجییە گشتییەکانی ئەمریکا دا پاشەکشەی کردووە، کورد پێگەی تایبەتی لە هەڵسەنگاندنەکانیدا پاراستووە و جێیمتمانەترین هاوبەشن لە عێراق و سووریا دا. بەرژەوەندی کورد و ناوچەکانیان، لەسەر هەمان ئاراستە و ڕێڕەوی بەرژەوەندییە ئابووری و ئەمنییەکانی ئەمریکا ڕێ دەکات. وەبەرهێنانە گەورەکان لە ژێرخانی دیپلۆماسی، ئامادەیی سەربازی و هاوبەشیی ئابووریدا دەرخەری ئەوەن کە سەرەڕای کەمبوونەوەی بایەخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەمریکا هێشتا بە قووڵی پابەندە بە پشتیوانیکردنی ئۆتۆنۆمی و خۆشگوزەرانیی کورد. ئەم هاوبەشییە، کە لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش و سوودی دوولایەنە دامەزراوە، وا دەردەکەوێت وەک بەردی بناغەی سیاسەتی ئەمریکا لە ناوچەکەدا بەردەوام بێت.
ئێستا سەرکردایەتی کورد، لە باشوور یان ڕۆژاڤا؛ دەبێ ئەم دەرفەتە بقۆزێتەوە بۆ بەهێزکردنی پێگەی جیۆ-سیاسی و نەتەوەیی خۆی. ئەمەش بە تەنها بە گوتاری نەتەوەیی ناکرێ، پێویستی بە ستراتیجی ئەقڵانی و هەنگاوی دامەزراوەیی هەیە بۆ نیشتمانسازی! نەتەوە و دەوڵەت، ئەزەلی و بەخششی سروشت نین، دوو چەمک و کیانی سیاسین، بۆ ئەوەی هەبن و بەردەوام بن، دەبێ لە چوارچێوەی پڕۆسەی سیاسی مۆدێرندا مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێ.
