عوسمانیزم چیە
ئیسلامیبوون + عوسمانیبوون و لسهر بنچینهیا سیاسهتا دهرڤه یا فرهلایهن و پاوانخوازى ب رێیا دهرفهت وهرگرتن ژ پهیدابوونا سهرهلدانێن دهولهتێن جیران و كهفتنا سیستهمێن حوكمرانی و ب تایبەتی سیستهمێن سوسیالیست و گوتارا نهتهوهى ب رێیا ب كارئینانا گوتارا ئایینى وهك ئالاڤهك ئیسلامى و دهستێوهردانێ د پهیوهندیێن دهرڤهدا نە خاسمە ب رێیا دڕاما. ئەڤە ناڤ و نیشانێن تیوریكێ بوون وێ گوتارا ناڤدار ئەوا ژلایێ (داود ئوغلو) د مهها (چریا ئێكێ یا سالا 2010)ێ گوڤارا (شهرقنامه) كو ئورگانا (سهنتهرێ روژههلات بۆ لێكولینێن ههرێمایهتى وهشاندى و تێدا ب تیوریك ئارمانج و پیلانا توركیا بۆ رۆژههلاتا ناڤین و دهڤهرێ نمایشكر وهسا ئینا زمان: ئهڤرو مه عوسمانیزم وهك پیلان ئامادهكریه كو دێ كارتێكرنێ لسهر وهلاتێن ههڤسوى و جیران كهین. دیسان زاراڤهیا سیاسهتا (عوسمانیزما نوى) بۆ یهكهمین جار ل سهردهمێ دهمێ هێرشا توركیا بو سهر قوبرس ل سالا (1974)ێ ژ لایێ یونانیان ڤه هاتیه لسهر شانویا سیاسى بكارئینان. پاشى ئهڤ زاراڤهیه ژ لایێ سهرۆكێ توركیا (تورگوت ئوزال)ی كو ههولا پراكتیزهكرنێ بوو هاتهدان. ههژیه گوتنێ یە و بێژین (ئوزالى) د سالا (1991)ێ ڤیا هێرشا ئهمریكا و ههڤپهیمانان بۆ سهر عێراقێ دهرئهنجامێ ههوا (بابهلیسكا بیابانێ) وهك دهرفهتهك ڤهگوهێزیت بهلێ شكست ئینا!
زاراڤهیا عوسمانیزم د سالا (2002)ێ پشتى هاتنا (پارتا داد و گهشهپێدان – AKP ) جارهكا دى و ب ژیرانه و تیوریك ئهڤ سیاسهته جارهكادى بۆ رۆژهڤ، بهلێ ههرچهنده (پارتا داد و گهشهپێدان و بهرپرسین دهولهتا تورك ل ترس و سههما كارڤهدانێن ناڤنهتهوهى ل دهستپێكێ نهوێریان ب روون و ئاشكرا باس ژ پیلان و ئیستراتیژیا عوسمانیزما نوى بكهن. بهلێ ب تایبهتى د سالا (2009 )ێدا كو (ئهحمهد دادود ئۆگلۆ) ل وى دهمى وهزیرێ دهرڤهیا توركیا بوو، پهرتۆكهك ب ناڤێ (كویراتیا ئیستراتیژیك) بەرھەمئینا و تێدا ئارمانجا دهولهتا تورك بۆ سیاسهتا عوسمانیزمێ و ب تیوریك و ب تهمامى ئاشكرا كر و پهیرهوكرنا سیاسهتا (صفركرنا كێشهیان)دگهل وهلاتێن ههڤسو و جیران ب ئارمانجا ئاڤاكرنا پهیوهندیێن ناڤنهتهوهى یێن باش و ل وى دهمى ههرێما كوردستانێ بهشهك بوو ژ وێ سیاسهتێ وهك (ئیستراتیژیا كپ) یا پاوانخوازى پهیرهوكر.
ئهڤرۆ توركیا بودجهیا مهزن تهرخانكریه بۆ كارتێكرنا رایا گشتى یا توركى ب تایبهتى ژلایێ دروستكرنا زنجیرهیهك ژ فیلم و دراما لسهر دهستههلاتا عوسمانى و حوكمرانیا وان مینا وهك درامایێن (ئهرتوگرل، حهریم سولتان …هتد) بۆ بازرگانیكرنا سیاسهتا عوسمانیزما توركى یا نوى و تێدا خوه دكهنه خودانێن ئهوان گهلان ئهوێن ژێر دهولهتا عوسمانى و ب ڤێ شێوهی ئهوان دڤیت ههر جوره ههرهشهیك بۆ سهر گهلێن ناوچهیێ وهك مافێ خو نمایشبکەن و وهك زڤرینا ئاخا خوه ل قهلم بدهن واته لههر كێشهیهكێ ل دهڤهرێ دگهرن بهێن سیاسهتا خوه یا داگیركهرانه ئهنجام بدهن. گرنگیدانا تورکیا بۆ بەرھەمئینانا فیلم و زنجیرە درامایان مەرەم و رەھەندێن سیاسی، کەلتوری، جیھانیبوون، ھاوەردەکرنا کەلوپەل و بەرھەمێن تورکی و کارا کرنا ئاستێ گەشت و گوزاری یێن مەزن ل دویڤدا دا دھێن مینا وەك:
فایدەکرن و دەستڤەئینانا داھاتەك مەزن:
د ماوەیێ ئێک ساڵدا ھەر ژ ساڵا (٢٠١٥ ھەتا ٢٠١٦)ێدا داھاتیێ زنجیرە دڕامایێن تورکی ژ (٣٠٠ ملیون دولارا) بۆ (٣٥٠ ملیون دولاران) بلند بوویە، د ساڵا (٢٠١٧)ێ بھایێ ئێک زنجرە دڕاما تورکی ل وەڵاتێ نشتیمانا عەرەبی گەھشتیە (٥٠ ھزار) دولارا کو بەری وی دەمی بھایێ ئێك زنجیرە ب (٥٠٠) دولارا بوویە ب تایبەتی د ساڵا ٢٠٠٧ێ.
جیھانیبوون
تورکیا وەکو وەڵات بۆ ھاوەردەکرنا زنجیرە دڕامایان پشتی ویلایەتێن نەتەوەیێن ئێگرتیا ئەمریکادا دھێتن. جھێ ئاماژە پێکرنێیە کو نھا دڕامایا تورکی پتر ژ (١٤٦) وەڵاتان ب تایبەتی ل ئەمریکا لاتین و رۆژھەڵاتا ناڤین و نیڤ کیشوەرێ ئاسیا و ب وەرگیێرانکیو ب ئاستەکێ بەرز و ب زمانێن زیندی یێن جیھانی وەکو ئینگلیزی و ئیسپانی و عەرەبی، فارسی، کوردی، ئیتالی دھێتە نمایشکرن.
کاراکرنا ئاستێ گەشت وگوزار
ھەژمارەیا گەشتکرنێ بۆ وەڵاتێ تورکیا و ب شێوەیەکێ مەزن (٧) جارا ھندی بەری ھەژمارێن بەری بەلاڤبوونا زنجیرە درامایا تورکی زێدەبوویە. د ھێتە پێشبینیکرن ھەژمارا گەشتیارێن(عەرەب) بۆ تورکیا بۆ (١٠) ملیون گەشتیاران بلندتر لێ بھێتن و ب تایبەتی گەشتێن وان بۆ باژێرێ ئیستامبول و ئەنتالیا!
بەلاڤکرنا کەلتورێ تورکی
زنجیرە دڕاما تورکی نە راوەستیایە بۆ بەلاڤکرنا کەلتور و کەڤنەشۆپا عوسمانیزم و ئیسلامیزم و تورکیزم و تایبەتمەندیێن وێ کو ئەڤرۆ ب مخابنی و ب شاشی ڤە ھەموو وڵاتێن رۆژھەلاتا ناڤێن پێشوازیێ لێ دکەن؛ ژبەر ھەبوونا ھندەك لێکچواندنێن ھاوبەش و ھەڤپار دناڤبەرا جڤاکێ تورکی و گشت مللەتێن ڕۆژھەلاتا ناڤەراست!
ھەژمار و ئامارێن دراما تورکی:
ساڵانە تورکیا پتر ژ (١٤٠) کارێن ھونەری لسەر بنچینەیا دراما بەرھەم دئینیت و ژ ئەوان بەرھەمان پتر ژ (١٥) کارێن ھونەری یێن ئارمانجدار بۆ وەڵاتێن ئەمریکا لاتین ،بەلقان و ڕۆژھەلاتا ناڤین ھاوەردە دکەت، لگور چاڤکانیان ھەژمارا بینەرێن دڕاما تورکی نزیکی (٤٠٠) ھزار بینەران دھێتە خەملاندن و گەھشتیە وێ ڕادەی گەلەك ژ مالباتێن گەل و مللەتێن عەرەب و کورد و گشت خێزانێت ڕۆژھەلاتا ناڤەراست ناڤێن کەسایەتی و ھونەرمەندێن تورك بۆ زارۆکێن خوە بکارئینایە.
بلندکرنا ئاستێ ھاوەردەکرنا کەل و پەلێن تورکی یێ بازرگانی
زنجرە دڕاما تورکێ دماوەیێ ساڵین داویێدا ڕولەکێ مەزن گێرایە بۆ بلندکرنا ئاستێ ھاوەردەکرنا کەل و پەل و بەرھەمێن تورکی مینا وەکو: کەرستێن ناڤ مالی و موبیلیات و کەرستێن جوانکاری و جل و بەرگ و دیکور و مودێل بۆ (٨.٩٢٪) لگور داتایێن تورکی بلند بوویە!! و یاریێن ئەلکترونی ب رێژەیا (٢٦.٥١٪) و کارێن ئەدەبی و ڤەگێرانکی ب رێژەیا (١٨.١١٪) بلند بوویە.
ئەرێ گەلو دەم نەھاتییە ئەم بخوە گرنگی یێ ب دڕامایا کوردی یا خوماڵیا خوە بدەین و بابەت و کێشەیێن جڤاکێ خوە یێن جڤاکی و دیرۆکی وەك ھونەر نمایش بکەین ئەڤە ژلایەکی، ژلایەکێ دن ڤە رێکلامێ بۆ بەرھەمێ خو یێن خمالی وەك ئابور مینا وەك بۆ( تەحنا ئامێدیێ و سێڤێن دەڤەرا بەرواریا و ھنارێن خورماڵ و ئەرمشتێ و باجان سورێن شارەزور و جھێن سرۆشتی وەك چیا و نھاڵا بکەین!
