مەولود ئیبراهیم حەسەن

پێشەکی ..

من و نەورۆز .. بە منداڵی کە هێشتا ماڵمان لە گوند بوو، چەند جارێک دەمبینی هەندێک ماڵ لە سەرەتای بەهار لەسەر بانی ماڵەکانیان ئاگریان دەکردەوە، دەیانگوت : نەورۆز هاتەوە!  هەندێ کەسیش دەیانگوت: ئەو ئاگرکردنەوەیە (حەرامە)!؟ پاش ئەوەی لە ١٩٦٣ جەیش گوندەکەی سووتاندین، بەناچار ڕوومان کردە شاری هەولێر و لە گەڕەکی (کوران) بووینە کرێچی! سەرەتای بەهاران لێرەش دەمبینی کە منداڵان  بەهاران ئاگریان لە تایەی کۆن بەردەداو دەیانگوت: نەورۆز هاتەوە! لێرەش ئەوەم دەبینی کە(پۆلیس) ئاگرەکەی دەکوژاندەوەو منداڵەکانیشی ڕاودەنا، بەرە بەرە بووم بەیەکێ لەو منداڵانەی نەورۆزان ئاگرمان دەکردەوەو پۆلیس ڕاوی دەناین و ئاگرەکەمانیان دەکوژاندەوە، بەداخەوە ئەودەمە هیچ لەوە تێنەدەگەیشتم بۆچی ئاگری نەورۆز دەکرێتەوەو بۆچی هەندێ کەس ئەو ئاگرکردنەوەیە بە حەرام دەزانن و هەروەها بۆچی پۆلیسیش ئەو ئاگرە دەکوژێنێتەوە!؟ ساڵ دەچوونە پێش ئێمە گەورەتر دەبووین و دەماندی، لە سەر ئاگر کردنەوەی نەورۆز .. پۆلیس خەڵک دەگرێ و لێیاندەداو برینداریان دەکاو دەشیان کوژن! گەورەتر بووین و زۆر شیعری نەورۆزمان لە بەرکردوو زۆر سروودی نەورۆزیشمان بیست، هێشتا تێنەدەگەیشتم بۆچێ پۆلیس ڕێگا لە ئەو ئاگر کردنەوەیە دەگرێ و بۆچی هەندێ کەسیش ئەو ئاگرکردنەوەیە بە حەرام دەزانن!! ئاگر کردنەوەی نەورۆز هەر بەردەوام بوو، ئەمجارە نەورۆزان خەڵک زۆربەی هەرە زۆری دەچوونە دەرەوەی شارو لەو دەشت و دەرەی سەرەتای بەهار ..شاییان دەکردو گۆرانیان دەگوت و بەرە بەرە (نەورۆز و کاوە) پێکەوە ناویان دەهات! چێڕۆکی کاوە زۆر خۆش بوو، ئەو پاڵەوانێک بووەو پاش کوژرانی حەوت کوڕی، کوتکی ئاسنگەریەکەی هەڵدەگرێ و سەری پاشا پان دەکاتەوەو خەڵک لە زوڵمی ئەو پاشا زاڵمە ڕزگار دەکات و ئەو ڕۆژە دەکات بە (نەورۆز) ئاگری ئەم سەرکەوتنە بە وڵاتدا بڵاو دەبێتەوەو ئیتر ئەم ڕۆژە هەموو ساڵێک ئەم ئاگرکردنەوەو ئەم نەورۆزکردنە بەردەوام بوو، ئیتر ئەفسانەی کاوەو نەورۆز ئەفسانەیەکی خۆش بوو، هەروەها جۆرێک وەڵام بوو بۆ پرسیاری نەورۆز چییە! هەروەها لەوەش تێگەیشتین کە بۆچی هەندێ کەس نەورۆزو ئاگرکردنەوەکەی بە حەرام دەزانن! لەوەش حاڵی بووین کە بۆچی پۆلیسیش دژایەتی ئاگری نەورۆز دەکات! لە کاتێکدا ئەوەی شارەزای مێژووی نەورۆز بێت، تێدەگات ئەو ئاگرە هیچ پەیوەندیەکی بە(ئاگرپەرستی)یەوە نیە! ئەوەش دوژمنانی کوردن دەیانەوێ ئەو ئاگرکردنەوەو جەژنکردنە لە پەنا (بڕیاری دینی) لە کورد قەدەغە بکەن، بەداخەوە تا ئێستاش ئەم جۆرە کەسانە ماون و هەندێکیان خزاونەتە نێو پارتە ئیسلامیەکان و زۆر ناشارەزایانە ساڵانەو لە نەورۆزدا ڕادیۆو تەلەفزیۆن و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بۆ دژایەتی نەورۆز بەکاردێنن! جێی داخە ئەم بەڕێزانە نە لە مێژووی نەورۆز دەزانن و نە بە دروستی لە دین حاڵی بووینە!

بۆ ئەوش کە پۆلیس بۆچی دژایەتی ئەو کەسانە دەکات کە ئاگری نەورۆز دەکەنەوە، ئەوان لە پشت ئاگرکردنەوەی نەورۆز ڕێکخراوو پارت و بزووتنەوەی کوردیان دەبینی، ئەم دژایەتیکردنەی ئاگری نەورۆز تەنیا پۆلیسی عیراق نەیدەکرد! ئەو ئاگرە لە ئیران و ترکیا و سوریاش وەک عێراق ساڵانە کوردی لە پێناو دەگیرێ و دەکوژرێ، دواجار بۆمان دەرکەوت.. ئاگری نەورۆز ئاگری بوونی کورد و ئاگری بزووتنەوەی کوردو ئاگری خەباتی بەردەوامی کوردە لە هەموو پارچەکانی کوردستان و دەرەوەی کوردستانیش، ئەم ئاگرە ڕیشەیەکی مێژوویی یەکجار کۆنی هەیە، ئەو ڕیشەیە لە تەک چێڕۆکی کاوەی ئاسنگەرو سەردەمی میدیا دا ڕاناوەستی، زۆر کۆنتر دەڕوا.

مێژووی نەورۆز..

دەبێ ئەوەش بڵێم کە ئەفسانەی کاوەو زوحاک، وەک مێژووی سەرهەڵدانی جەژنی نەورۆز، لەگەڵ هەموو جوانی و ئازیەتی کاوە و دوو ماری سەرشانی زوحاک و دڵسۆزی و مرۆڤدۆستی دوو شیولێنەرەکەی (چێشت لێنەر) زوحاکی پاشاو چەکوچەکەی کاوە .. تێری نەدەکردم و بیرم لە چیڕۆکی ڕاستی مێژووەکەدەکردەوە، دواجار کەوتمە سەر هێڵە مێژووییەکەو ئیتر بەدوای دا ڕۆیشتم.

تا لە کاتی نووسینی کتێبی (قەدەغەشکێنی) ساڵی ١٩٨٦ و دواتر لە کاتی نووسینی نامەی ماستەرەکەم ساڵی ١٩٩٩_٢٠٠٠ کە بە ناونیشانی (گەڕان بەدوای نەمرییدا لە ئەفسانەی کوردی فارسی)بوو،  پێویستیم بەوەبوو کە کلتورو ئەفسانەی سۆمەری و ئیرانی بخوێنمەوە، لە نێو سەرچاوە سۆمەرییەکان، لە کتێبی (ئایینی سۆمەری) بینیم نووسراوە، سۆمەریەکان جەژنێکیان هەبوو بەناوی (زەگموک)کە لە ڕۆژی ٢١/٣ بوو کە دەکاتە هەمان جەژنی نەورۆز! دواتر هەر لەو سەرچاوانە و باسی جەژن، جەژنی (نەورۆزی بابیلی)یەکانیش کەوتە بەرچاوم و لە کتێبی ڕۆژهەڵاتناسێکی فەڕەنسیش، کە لە ساڵی ١٨٢٠ لە کوردستان بووەو ڕێککەوت شەوی نەورۆز بووە، دەبینێ خەڵکەکە هەموو خەریکی ڕێ و ڕەسمێکن، دەپرسێ ئەمە بۆ چیە؟ لە وەڵامدا دەڵێن: سبەینێ(جەژنی کوردانە) جەژنی نەورۆزە! دیسان ساڵێ ١٩٣٢ شوێنەوارناس (هنری فرانکفۆرت) کە لە (حەزەر) نزیک موسل سەرپەرشتی تێپێکی دەکرد بۆ پشکنینی شوێنەوارێک، ئەو کرێکارانەی لەگەڵ هنری فرانکفۆرت کاریان دەکرد کوردە ئیزەدیەکان بوون، ڕێککەوت لە شەوی نەورۆز ئەو کوردانە نمایشێک دەکەن، ئەو نمایشە زۆر سەرنجی ڕادەکێشی، سەرنج دەدات ئەو کرێکارە ئیزەدیە کوردانە نمایشێک دەکەن کە هەمان نمایشی دەمموزیە لە جەژنی زەگموک دا، دواجار لێکۆڵینەوەیەک دەنووسێ بەناوی (سروتە دەمموزیەکان لە کوردستان) لەو لێکۆڵینەوەدا دەنووسێ : (ئەوەی ئێستا کوردەکان لە یادی نەورۆزدا دەیکەن، هەمان شتە کە سۆمەریەکان لەیادی جەژنی زەگموک دەیانکرد) ئەوە بەو مانایەیە کە کوردەکان میراتگری سۆمەریەکانن، ئەو خەڵکەش کە لە دوازدە هازار ساڵ لەوە پێش دەژیان، لە ئەدەبیاتی شوێنەواریدا بە (باپیرانی سۆمەریەکان) ناودەبرێن، ئەو باپیرانەی سۆمەیەریەکان لە کوردستان (شارستانیەتی بەرد)یان داهێناو لە سۆمەرستانیش (شارستانیەتی قوڕ) ئەو باپیرانی سۆمەریانە کە چوونەتە خوارەوەو (سۆمەرستان)ی باشووری عیراقیان دروستکرد، لەو چوونە خوارەوەش هەموو کلتوورو ئایین و پیشەکانی و کشتوکاڵ و مەڕداری و جەژنەکانیان لە گەڵ خۆیان بردووتە خوارەوە، لەو جەژنانەش جەژنی (زەگموک -نەورۆز) بووە!   

   چەمشید پاشای ئەفسانەیی..

    هەروەها لە باسی پاشای ئەفسانەیی ئیران(جەمشید)، نووسراوە کاتی جەمشید لەسەر تەختە زێڕینەکەی بە ئەسپە باڵدارەکان بەرەو بابیل دەچوو، خەڵکەکە ئەم دیمەنەیان بینی لەئاسمان دەتریسکێتەوە، گوتیان ئەمە ڕۆژێکی نوێیە نەورۆزە! کردیان بە جەژن، بەڵام، ئەم جەژنە پێشتریش هەر هەبووە. لەوەو بۆمان دەردەکەوێ کە ئەم جەژنە (زەگموک – نەورۆز) سەرەتا لە سۆمەرەوە هاتووە، پاشتر بابیلیەکان لە وانیان وەرگرتووە، وەک ئەوەی(ئەکەدی و ئاشووری)یەکانیش هەر لە سۆمەریەکانیان وەرگرتووە، ئەگەرچی لە ئەفسانەی جەمشید باسی ئەوەدەکات کە ئەو ڕۆژەی بە تەختە زێڕینەکەیەوە لە ئاسمان بەرەو بابیل چووە، ئەو ڕۆژە خەڵکە کە کردوویانە بە جەژن، هەر لەو ئەفسانەیەش دەڵێ: ئەو جەژنە پێشتریش هەر پەیڕەو کراوە! کەواتە ڕۆژی فڕینی جەمشید بە ئەسپەباڵدارەکانی کە بەرەو بابیل دەچوو، نەورۆز لەو ڕۆژە پەیدا نەبووە لەوەپێشتریش جەژنی نەورۆز هەر پەیڕەو کراوە، کەواتە ئەفسانەکەی جەمشید سەرەتای سەر هەڵدانی جەژنی نەورۆز نیە، کە لە هەموو ئەفسانەکانی جەمشید جەژنەکە هەر بە (جەژنی نەورۆز) ناوی دێنی.

شوێن و سەردەمی سەرهەڵدانی جەژنی نەورۆز..

ئێستا کە دەرکەوت جەژنی نەورۆز لە سۆمەرەوە هاتووە، ئەو جەژنە لە چ ڕووداوێک و لە چ زەمەنێکی سۆمەریەکان بووە بە جەژن لە چ شوێنێکیش بووە؟ بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە هەر لە ئەفسانەو داستانەکانی سۆمەر ئەو وەڵامەمان دەست دەکەوێ، بەتایبەت لە داستانی (دەمموز و عەشتار) دا بە ڕوونی باسی هۆی سەرهەڵدانی ئەو جەژنە دەکات، ئەویش لە چووەنە (جیهانی ژێرەوە)ی دەمموزی وەک سزادانێک و پاش شەش مانگ کە سزاکەی تەواو دەبێت و دێتەوە سەردنیا، ئەو ڕۆژە دەکەن بە جەژن و پێیدەڵێن :(زەگموک) کە ئەو ڕۆژەش ڕۆژی یەکەمی سەری ساڵی سۆمەریەکانەو دەکەوێتە بەرامبەر ٢١/٣ی ساڵی زایینی.  ئەو ڕۆژەش هەمان ڕۆژی نەورۆزی ئێستای کوردە، چۆن کورد هەمان ساڵی سۆمەری پەیڕەو دەکات، کەواتە جەژنی زەگموک هەمان جەژنی نەورۆزی کوردە. ئێستا زانیمان کە جەژنی نەورۆز زەگموک لە داستانی دەمموزو عەشتاوەوە هاتووە، ئەی زەمەنەکەی زەمەنی یەکەمین سەرهەڵدانی چ زەمەنێکە؟ لێکۆڵەرانی ئەفسانەو داستانە سۆمەریەکان، زەمەنی سەرهەڵدانی داستانی دەمموز و عەشتار بۆ سەردەمی سەرهەڵدانی(یەکەمین کشتوکاڵ) دەگێڕنەوە، کە دە هەزار ساڵ پێش زایینەو ئەو سەرهەڵدانەی کشتوکاڵیش هەر لە کوردستان سەری هەڵداوە؛ کەواتە لەوەوە بۆمان دەرکەوت تەمەنی داستانی دەمموز و عەشتار دوازدە هەزار ساڵە، کە جەژنی زەگموک – نەرۆزیش هەر لەو داستانەوە هاتووە، دەی ئەویش تەمەنی دوازدەهەزار ساڵە، ئێستا کە هۆی سەرهەڵدانی جەژنی نەورۆز – زەگموکمان زانی و زەمەنەکەشی، باشە ئەو ڕووداوە لە کوێندەربووە؟ چۆن هەموو ئەفسانەیەک بەشێکی مێژوویی تێدای ەو لە شوێنێک ڕوویداوە، وەک جێگای ڕووداوەکە، لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردوو شارێکی ژێرزەمینی دۆزرایەوە لە کوردستانی باکوور بەناوی (دێرینکۆیۆ) ئەوشارە زیاتر لە هەشت چین لەژێر چینەو لێکۆڵێنەوەکان دەریانخستووە کە تەمەنی ئەوشارە دوازدەهازارساڵە! ئێمە لە لێکۆڵێنەوەیەکدا سەلماندمان کە ئەو شاری دێرینکۆیۆیە، ئەو جیهانی ژێرەوەیەکە دەمموزی تێیدا شەش مانگ بەندبووەو لە ڕۆژی یەکەمی سەری ساڵی سۆمەری کە دەکاتە ٢١/٣ی زایینیش هاتووەتەدەرەوەو ئەو ڕۆژەک راوە بە جەژن، ئەو جەژنەش زەگموک – نەورۆز بووە، لە داستانی دەمموزیدا کە دەمموزی ناچار دەکرێ بچێتە جیهانی ژیرەوە، لە داستانەدا دەمووزی حەوت دەرگا دەبڕێ تا دەگاتە جێگای بەندکردنەکەی، بۆ ئەوەی کە ڕووداوی داستانەکە لەگەڵ شوێنی دێرینکۆیۆ بگونجێنین، دەبینی ئەو شارە لە حەوت چین زیاترەو بەشی ئەوە دەکات کە دەمووزی لە چوونە خوارەوەدا حەوت دەرگا ببڕێ! کەواتە کە داستانی دەمموزی هاوکاتە لەگەڵ سەرهەڵدانی یەکەم کشتوکاڵ و کشتوکاڵەکەش لە کوردسان بووە و شاری دێرینکۆیۆش هەر لە کوردستانە.. دەی داستانی دەمموزیش هەر لە کوردستان سەری هەڵداوەو تەمەنی سەرهەڵدانەکەش دوازدە هەزار ساڵەو کەواتە شاری ژێر زەمینی دێرینکۆیۆش شووێنی چوونە خوارەوەی دەمموزیە.

ئێستا کە تەمەنی داستانی دەمموزی و شووێنی سەرهەڵدان و چیڕۆکی سەرهەڵدانەکەمان بۆ ڕوونبووەوە، بەڵام، لێکۆڵینەوە مێژوویی و شوێنەواریەکان لێرەوە ڕاناوەستن و دواجار لێکۆڵینەوەکانی (پەرستگای گرێ مرازان) هەر لە کوردسانی باکوور نهێنی گرنگی تێدا دەردەکەوێ و جارێکی تر بەڵگەیەکی ترمان لە لێکۆڵینەوە شوێنەواورەکانی گرێ مرازان دەخاتە بەردەست و بە هێـماو نەخشەکانی سەر ستوونە گەورەو جوان تراشراوەکان لەو پەرستگا کۆنە دوازدە هەزار ساڵیە بۆ دەردەکەوێ، کە پڕۆفیسۆر (دکتۆر کلاوس شمیدس)و پرۆفیسۆر (دکتۆر مارتن سوێتمان)و تیپەکانیان لە شیکردنەوەی هێـماکان بۆیان ڕوونبووەتەوە کە دروستکەرو دانیشتوانی گرێ مرازان زانستی فەلەکناسیان هەبووەو ساڵیان بە ٣٦٥ ڕۆژ زانیەوە لەسەرەتای ئەو ساڵە جەژنێکیان هەبووە کە دەکەوێتە بەرامبەر ٢١/٣ ی ساڵێ زایینی، لێرەوە دەرکەوت ئەو جەژنەی گرێ مرازییەکان هەمان جەژنی زەگموکی سۆمەریەکان و هەمان جەژنی نەورۆزی کوردسانە.

  ئەو ئەنجامەش لێکۆڵەرانی گرێ مرازان پسپۆرانێک کردوویانە کە کورد نین، تا گومان لە کارەکە بکرێ!!، ئەوان پسپۆری شوێنەوارین و دڵسۆزو زانستین ئەنجامی لێکۆڵینەوەکانیان بۆ خاتری هیچ کەس ناگۆڕن!

لەگەڵ ئەوەش وەک پسپۆرانی گرێ مرازان دەڵێن: حکومەتی ترکیا تا ئێستا لێکۆڵینەوەی لە تەواوی گرێ مرازان نەکردووەو هەموو ئەو ئەنجامانەش کە لە لێکۆڵینەوەکان دەرکەوتوون بڵاوی نەکردوونەتەوە، چۆن ئەم بەڵگانە باس لە کۆنی و گرنگی جوگرافیاو مێژوو و کلتوری کورد دەکات!!

من کە ئەو مێژووەم بۆ جەژنی نەورۆز ساغکردووتەوە، ئەوە چەندین ساڵە ڕوو لە پەرلەمانی کوردستان و سەرۆکایەتی هەرێم و سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی ڕۆشنبیریی و وەزارەتی خوێندنی باڵا دەکەم  کە ساڵنامەی نەورۆز بکەن بە فەرمی و ساڵانە بەپێی ئەو ساڵنامەیە بەرنامەی ئابووری ساڵ دابڕێژن و هەرساڵەش (ساڵنامەی نەورۆز) بڵاو بکەنەوە کە کۆنترین ساڵنامەی هەموو جیهانە! بەداخەوە هیچ ساڵێک بۆ هیچ داوایەکم بۆ نەورۆز هیچ وەڵامێکم لە هیچ لایەنێکەوە دەسنەکەوت!؟ ناچار ئەم ساڵ ١٢٠٢٦ ی کوردی بڕیارمدا ئەگەر بە هەژاریش بێت ئەو ساڵنامەیە بڵاو بکەینەوە، بۆیە لە گەڵ برای بەڕێزم مامۆستا (نافیع سمایل دیبەگەیی) ساڵنامەکەمان ئامادەکرد، ئەو بەڕێزە ڕۆژژمێری ساڵی کوردی بە هەردوو چلەی زستان و هاوینەوە ئامادەکردو منیش بەرپرسیاریەتی مێژووەکەیم گرتە ئەستۆی خۆم، بۆ چاپکردنیش ڕوومان لە مامۆستایانی بەڕێز لە (کۆمەڵەی کەلتووری فۆلکلۆری کورد) کرد لە شاری سلێمانی، کە بۆ مان چاپ بکەن! لەگەڵ هەموو کەم دەستیان، بە خۆشیەوە بڕیاریاندا بیکەن بەدیاری (ڕۆژنامەی گڕێ نەورۆز)ی ساڵانەیان.

مەرگ مەودا بدات لەمەو دواش ساڵانە ئەو (ساڵنامەی نەورۆز)ە بە هەر شێوەیەک بێت بڵاو دەکەینەوە. تا ئەو ڕۆژەی کەسانێک کە نرخی ئەو ساڵنامەیە بزانن و بیکەن بە فەرمی ئەو  شانازیە مێژووییەی خۆمان زیندوو ڕادەگرن!

ئێستاش بە چاکی دەزانم بۆ ڕوونکردنەوەی چاکتر بەڵگەکانی دوازدە هەزار ساڵەی نەورۆز بەکورتی  لە چەند خاڵێک دا کۆبکەمەوە ..

(١) جەژنی نەورۆز – زەگموک لە داستانی دەمموزو عەشتاری سۆمەری باسکراوە، ئەو داستانەش بە پێی لێکۆڵەرانی مێژووی ئەفسانەو داستانە ئەفسانەییەکان، تەمەنی دوازدە هەزار ساڵەو لەگەڵ سەر هەڵدانی کشتوکاڵ لە کوردستان ئەویش سەری هەڵداوە.

(٢) بە پێی لێکۆڵینەوەی ئێمە شاری ژێر زەمینی (دێرینکۆیۆ) باکووری کوردستان شوێنی بەندکردنی دەمموزیەوە. ڕۆژی هاتنە دەرەوەشی کە ٢١/٣ی زایینی و بەرامبەر ١/١ ساڵی سۆمەری کوردیەو ئەو ڕۆژە کراوە بە جەژنی زەگموک – نەورۆز.

(٣) ئەو نەقش و هێمایەی لە کۆنترین پەرستگای جیهان (گرێ مرازان) دۆزراوەتەوەو خوێندراونەتەوە، بەپێی پسپۆرانی شوێنەوار، ئەو خەڵکە ئەو سەردەمە شارەزاییان لە فەلەک هەبووەو ساڵیان بە ٣٦٥ ڕۆژ زانیوەو سەری ساڵیشیان کردووە بە جەژن، کە ئەو جەژنە بە قسەی پسپۆران دەکەوێتە ڕۆژی ٢١/٣ ساڵێ زایینی ، کە ئەو ڕۆژەش هەمان ڕۆژی نەورۆژی خۆمانە. 

(٤) دۆزینەوەی شاری ژێرزەمینی هەشت چین لە سەرچین دێرینکۆیۆ، کە بە ڕای پسپۆران ئەویش تەمەنی دوازدە هەزار ساڵە، ئێمە بە لێکۆڵینەوەیەک ئەوەمان سەلماندووە، کە ئەو شارە ژێرزەمینیە، ئەو جیهانی ژێرەوەی سۆمەریەکانەکە دەمموزی ساڵانە شەش مانگ تێیدا بەند دەکراو لە١/١ سەری ساڵی سۆمەری بەرامبەر ٢١/٣ زایینی ئازاد دەکراو ئەو ڕۆژە دەکرا بە جەژن، جەژنی زەگموک – جەژنی نەورۆز.

(٥) بە پێی تیۆری (دکتۆر سیزارە ئیمیلیانی) کە لەو تیۆرەدا داوی دەکرد جیهان ساڵنامەی دوازدە هەزار ساڵەیی مرۆڤایەتی پەیڕەو بکات و ئەو ساڵنامەیەش لە گەڵ سەر هەڵدانی کشتوکاڵ دەست پێدەکات، کشتوکاڵیش دەهەزار ساڵ پێش زایین سەری هەڵداوە، خۆشبەختانە یەکەمین کشتوکاڵیش  لە کوردستان بووە.

تێبینی: بە لێکۆڵینەوە زانستیەکانی مێژوو و شوێنەوارو ئەفسانەو کلتورەوە دەرکەوت سەرهەڵدان و شوێنی نەورۆز لە کوردستانە، کەواتە (ساڵنامەی نەورۆز) ڕاستیەکی مێژووییە و مافی خۆمانە ئەم ساڵی (١٢٠٢٦) وەک مێژووی ساڵی کوردی ناو ببەین لەمەودوا ئەم ساڵنامەیە بەکار بێنین.

وێنەکان ..

یەکەم : جەمشید پاشا .

دووەم : هێڵکاری شاری ژێر زەمینی دێرینکۆیۆ.

سێیەم : دەمموزی و عەشتار.

چوارەم : نەخشی سەر قیسارەی سۆمەری، کە باس لە جەژنی سەری ساڵ دەکات.

پێنجەم : ستونەکانی گرێی مرازا.

** (١)

(٢)

(٣)

(٤)

(٥)